دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤ - ابن اخوه ابوالفضل
ابن اخوه ابوالفضل
نویسنده (ها) :
قهار مقیمی
آخرین بروز رسانی :
شنبه ٧ تیر ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اِبْنِ اِخوَه، ابوالفضل عبدالرحیم بن احمد بن محمد بن ابراهیم بن الاخوۀ بغدادی شیبانی (٤٨٣- ٥٤٨ق / ١٠٩٠-١١٥٣م)، ادیب، شاعر، مفسّر و محدّث شافعی. وی در طلب حدیث به خراسان، نیشابور، ری، طبرستان و اصفهان سفر كرد (كتبی، ٢ / ٣٠٩)، ولی ٤٠ سال در اصفهان اقامت داشت. عمادالدین كاتب از وی به بزرگی یاد میكند و او را در حدیث، تفسیر، نحو، ادب و شعر یگانۀ زمان خود میداند و میگوید: برای استفاده از محضر وی به اصفهان رفتم و از اشعار نغز و افكار بدیعش بهرهمند شدم (١(٣) / ١٤٠-١٤١). گویا وی در پایان عمر در شیراز به سر میبرده و در شعبان ٥٤٨ق در همان شهر درگذشته است (ذهبی، ٢٠ / ٢٨١). منتجبالدین عِجْلی فقیه شافعی (د ٦٠٠ق / ١٢٠٤م) از وی حدیث نقل كرده (ابن خلكان، ١ / ٢٠٨) و وی از ابوالفوارس طراد زینی، ابوالخطاب نصر بن بَطِر و دیگران روایت كرده است. وی از كتابهای بسیاری نسخهبرداری كرده (كتبی، همانجا) و ابومسعود گوید: از وی شنیدم كه میگفت ٠٠٠‘٢ جلد كتاب به خط خود نوشتهام (ابن حجر، ٤ / ٣-٤). ابومحمد تنوخی شاعر گوید: من دیوان شعر وی را كه بیش از ٠٠٠‘١٠ بیت بود مطالعه كردم (عمادالدین كاتب، ٢ / ١٦٠). چند تن از ادیبان و محدثان دیگر نیز به عنوان «ابن الاخوة» شهرت داشتهاند.
مآخذ
ابن حجر عسقلانی، احمدبن علی، لسان المیزان، حیدرآباد دكن، ١٣٣٠ق / ١٩١٢م؛
ابن خلكان، وفیات؛
ذهبی، شمسالدین محمد، سیر اعلام النبلاء، به كوشش شعیب الارنؤوط و محمد نعیم العرقوسی، بیروت، ١٤٠٥ق / ١٩٨٥م؛
عمادالدین كاتب، محمد، خریدة القصر، به كوشش محمد بهجة الاثری، بغداد، ١٩٧٦م؛
همان، به كوشش شكری فیصل، دمشق، ١٣٧٨ق / ١٩٥٩م؛
كُتبی، محمدبن شاکر، فوات الوفیات، به كوشش احسان عباس، بیروت، ١٩٧٤م.
قهار مقیمی