دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٤٥ - ابن منفلوطی
ابن منفلوطی
نویسنده (ها) :
مهدی سلماسی
آخرین بروز رسانی :
سه شنبه ٢٠ خرداد ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اِبْنِ مَنْفَلوطی، ابوعبدالله ولیالدين محمد بن احمد بن ابراهيم بن يوسف عثمانی ديباجی ملّوی (٧١٣-٧٧٤ق / ١٣١٣-١٣٧٢م)، مفسر، فقيه، صوفی و اصولی. دربارۀ زادگاه وی چيزی گفته نشده، اما میدانيم كه در دمشق رشد يافته است. ابن منفلوطی ابتدا سفری به آسيای صغير كرد، سپس به طور مداوم بين قاهره و شام در سفر بود، تا اينكه در دوران زمامداری سلطان حسن بن محمد بن قلاوون به مصر انتقال يافت و در مدارس قاهره، مثل مدرسۀ منصوريه و مدرسۀ سلطان حسن، به تدريس علوم دينی، از جمله تفسير اشتغال ورزيد و تا پايان عمر در آنجا ماند (ابن قاضی شهبه، طبقات، ٣ / ١١٢-١١٣؛ ابن حجر، ٥ / ٣٣). از مشايخ ابن منفلوطی میتوان به پدر وی، حجار، اسماء بنت صصری و نورالدين اردبيلی اشاره كرد (همانجاها) و شاگردان و راويان وی خليل بن فرج قلعی، سليمان بن يوسف بن مفلح و اسماعيل بن احمد بارينی قاضی قدس بودهاند (ابن قاضی شهبه، تاريخ، ٣ / ٢٢٧، ٢٢٨، ٥٩٤).
آثـار
از ابن منفلوطی چند اثر خطی به دست ما رسيده كه عبارتند از: ١. اعراب ام الكتاب، كه نسخهای از آن در كتابخانۀ ظاهريۀ دمشق موجود است (ظاهريه، ٢ / ٣٧)؛ ٢. تفسير سورة التحريم، که نسخهای از آن در دارالكتب مصر نگهداری میشود (تيموريه، ١ / ٧٨)؛ ٣. حل الخباء فی الدعاء برفع الوباء. كه نسخهای از آن در كتابخانۀ كوپريلی استانبول وجود دارد (كوپريلی، ٢ / ٢٥١). حاجی خليفه (١ / ٦٤) نيز از اثری با عنوان ارشاد الطائف الی علم اللطائف ياد كرده است .
مآخذ
ابن حجر، احمدبن علی، الدرر الكامنة، حيدرآباد دكن، ١٣٩٦ق / ١٩٧٦م؛
ابن قاضی شهبه، ابوبكر بن احمد، تاريخ، به كوشش عدنان، درويش، دمشق، ١٩٧٧م؛
همو، طبقات الشافعية، حيدرآباد دكن، ١٣٩٨ق / ١٩٧٨م؛
تيموريه، فهرست؛
حاجی خليفه، كشف؛
ظاهريه، خطی (علوم القرآنی)، خيمی؛
كوپريلی، خطی.
مهدی سلماسی