که اِین مقاله نوِید نسخ شرِیعت و عدم حجِّیت کلام امام علِیهالسّلام را مِی‌دهد.[١] در آن زمان بسِیارِی از فضلا به کلام حقِیر به دِیدۀ استغراب و استبعاد مِی‌نگرِیستند و در باور نمِی‌گنجاندند: آخر چطور ممکن است فردِی که در دامان تشِیّع و محِیط ادب و فرهنگ اسلام روزگار بگذراند، مَآل و عاقبت او اِین‌چنِین گردد؟! چگونه ممکن است فردِی که با حدِیث و آثار تشِیّع، اگر نه در حدّ تخصّص بلکه در حدّ نسبتاً مقبول آشنا باشد، حجِّیت کلام معصوم را نپذِیرد؟! اگر شما امام را معصوم مِی‌دانِید، پس عدم حجِّیت کلام او چه معنا دارد؟ و اگر امام را معصوم نمِی‌دانِید و مانند ساِیر افراد در قول و فعل جاِیزالخطاء مِی‌شمرِید، پس با اِین همه رواِیاتِی که از رسول خدا دربارۀ حجِّیت امام علِیهالسّلام رسِیده است چه مِی‌کنِید؟ و اگر کلام خود رسول خدا را حجّت نمِی‌دانِید، پس چرا بر خود اسم مسلمان گذارده‌اِید و در وصف حضرتش شعر مِی‌سراِیِید؟! اِین همه امور متناقض براِی چِیست؟!

نظرِیّۀ حقِیر هنگام قرائت مقالۀ قبض و بسط بر اِین بود که اِیشان درصدد نفِی احکام ضرورِی اسلام و تغِیِیر و تحوّل آن بر طبق و وفاق قوانِین بِین‌الملل روز است،

[١]. مقالۀ مجمع طوطِیان نه زنبوران، سؤال و جواب چهارم:

«سؤال: هرچند نظرِیّۀ اخِیر شما در باب وحِی را مِی‌توان ادامۀ منطقِی کتاب بسط تجربۀ نبوِی دانست، اما اِینکه اکنون به اِین صراحت اِین نظرِیّه را بِیان کردِید آِیا متاثر از هم‌نشِینِی و مباحثه با آقاِی أبوزِید بوده ِیا اِینکه خودتان زمان را اکنون براِی طرح آن مناسب ِیافته‌اِید؟

پاسخ: همان‌گونه که گفتِید، نظر أخِیر من دنبالۀ طبِیعِی و منطقِی نظرِیّات و سخنان من در بسط تجربۀ نبوِی بود. در واقع به ِیک معنا اِین آرا قبلاً در بسط تجربۀ نبوِی هم آمده بود، منتها به صورت خِیلِی فشرده و باز نشده، و من بعداً آن را باز کردم. اگر به ِیاد داشته باشِید، من ضمن دو جملۀ کوتاه آنجا آوردم که: «پِیامبر محل و موجد و قابل و فاعل تجارب دِینِی و وحِی بود، و لذا وحِی تابع او بود نه او تابع وحِی» و همچنِین: «بهترِین فرضِیه براِی تبِیِین سخن گفتن خداوند اِین است که بگوِیِیم پِیامبر به‌جاِی او سخن مِی گوِید.» اِین لبّ همِین آرائِی است که من بعداً بسط دادم و به آن موِیّدات فلسفِی و عرفانِی را هم افزودم. لذا مِی‌توانم بگوِیم در حقِیقت، در مصاحبه‌ها و نوشته‌هاِی اخِیر، چندان چِیز تازه‌اِی بر کتاب بسط تجربۀ نبوِی نِیفزودم.»