ممالک روسِیه حاصل شد، جسد انسانِی زِیر توده‌هاِی ِیخ نماِیان شد که پس از انجام آزماِیشات بِیوشِیمِی و غِیره معلوم گردِید که مِی‌تواند همِین انسان موجود زمان حاضر باشد، درحالِی‌که اِین بدن مربوط به دو مِیلِیون سال قبل بوده است.

عدم تنافِی بِین دو پدِیدۀ علم و وحِی

اما با نظر دقِیق‌تر مِی‌توان منافات و تعارض اِین دو پدِیدۀ علم و وحِی را در اِینجا از مِیان برداشت:

از ِیک جهت، انکشاف علمِی مطلبِی است مورد اعتماد و وثوق که موجب تشابه در خلقت اِین دو موجود در دو زمان متفاوت، ِیکِی در دو مِیلِیون سال پِیش و دِیگرِی در زمان حضرت آدم که به حدود شش، هفت هزار سال قبل باز مِی‌گردد مِی‌شود؛ و اگر در آِیات قرآن نسبت به پِیداِیش نسل بشر تصرِیحِی نشده بود، قطعاً ِیا محتملاً ما مِی‌توانستِیم نسل اِین بشر کنونِی را به اِین جد متّصل نماِیِیم و حتِّی از آن نِیز به عقب‌تر بروِیم.

و از جهت دِیگر، باِید ببِینِیم که محدودۀ اختِیار و دخالت علم کجا است؟ آِیا علم مِی‌تواند به عنوان پدِیده‌اِی افسار گسِیخته حتِّی خارج از قلمرو حکومت و توان خود نفوذ نموده و ساِیر مقدورات طبِیعِی عرصه‌هاِی مختلف معرفتِی را نِیز مقهور سلطه و اختِیار خود نماِید؟ علم و انکشاف بشرِی فقط توانسته است شباهت جسمِی و مادِّی بِین اِین دو موجود را به اثبات برساند؛ امّا آِیا توانسته است منطقاً بِین اِین دو موجود حلقۀ رابط و واسطه برقرار نماِید؟ در اِینجا مشاهده مِی‌کنِیم که دِیگر علم توان اثبات چنِین رابطه‌اِی را ندارد و از عهدۀ او برنمِی‌آِید و انجام اِین مهم را به عرصۀ دِیگرِی از عرصه‌هاِی شناخت و معرفت مِی‌سپارد. آن مقدار که در توان علم است اثبات مشابهت است، و امّا اِینکه اِین موجود فعلِی منتسب به آن موجود و نسل قبلِی است، دِیگر از عهدۀ او خارج است. چه‌بسا ممکن است نسل قبلِی به‌واسطۀ عوارض و سوانحِی به‌کلِّی انقراض ِیافته، و خداوند متعال دوباره نسلِی نو با نفس و روحِیّات و ملکات و صفات مخصوصه‌اِی خلقت فرموده است؛ چنانچه توضِیح اِین مطلب در فصل‌هاِی پِیشِین گذشت.