زمان‌هاِی گذشته تدوِین شده است و محقّق چاره‌اِی جز مراجعه بدان‌ها ندارد و در غِیر اِین‌صورت ارتباط و رِیسمان بِین نسل امروز و نسل‌هاِی گذشته به‌کلِّی منقطع خواهد شد.

و اگر مقصود، روش ادراک مفاهِیم براساس ضوابط و قواعد محاوره‌اِی است که دِیدگاه و فهم عرفِی حاکم در زمان گذشته نسبت به آثار و احادِیث به‌وجود آورده است، اِین نِیز بسِیار سست‌بنِیان و بِی‌پاِیه است؛ زِیرا همان روش و قانون و قاعده امروزه موجود است و بر همان اساس اصل محاوره و گفتگو و تفهِیم و تفهّم شکل مِی‌گِیرد و به پِیش مِی‌رود.

و اگر مقصود، نفس دِیدگاه و ِیافته‌هاِیِی است که امروزه از احادِیث و آثار، طبق آراء و انظار گذشتگان وجود دارد و چه‌بسا ممکن است برخلاف مراد و رأِی امام علِیهالسّلام بوده باشد و افراد به اشتباه سخن و کلام اولِیاِی دِین را فهم کرده باشند، در اِین‌صورت براِی اِین کلام وجهِی خواهد بود؛ چنان‌که اِین مطلب اختصاص به احادِیث ائمّه در زمان گذشته ندارد، بلکه در هر زمان و هر وقت ممکن است گوِینده مطلبِی را بگوِید و شنونده برداشت متفاوتِی از آن کلام بنماِید.

و در اِینجاست که باِید انسان شراِیط زمان خطاب و تکلّم و قرائن و شواهد را کاملاً بررسِی نماِید و به خصوصِیّات کلام و کِیفِیّت القاء آن به مخاطب آگاه گردد و مِیزان فهم و اطّلاع مخاطب را در تلقِّی اِین کلام ارزِیابِی نماِید و به رشد و تعالِی شنوندگان پِی ببرد، و کِیفِیّت انتقال معنا و مفهوم کلام امام علِیهالسّلام را به دِیگران بررسِی کند، و در اِین راستا چه‌بسا ممکن است به معنا و مفهومِی دست ِیابد که از دِیدگاه گذشتگان مغفول مانده است و حتِّی امروزه نِیز از آن مطّلع نگشته‌اند؛ ِیعنِی با بررسِی متون و مطالب به‌جاِی مانده از پِیشواِیان و شواهد و قرائن، به فهمِی برتر و بِینشِی عمِیق‌تر و صائب‌تر دست‌رسِی پِیدا خواهد کرد که آن فهم و ادراک چه‌بسا صدها سال از اذهان به دور مانده و عرصۀ علم و تحقِیق راهِی بدان نگشوده است. و در اِین اشکالِی وجود ندارد؛ زِیرا هِیچ‌کس نمِی‌تواند دِیگرِی را ملزم به اطاعت و انقِیاد