افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٤٤٩ - راه و روش دوّم الهِی بودن قرآن و عدم دخالت حقِیقت رسول خدا در تنزِیل آِیات

خطاب به جنبۀ اوّل از دو جنبه، ِیعنِی حِیثِیّت ربوبِی حوادث در عالم است، نه به جنبۀ خلقِی و بشرِی آنها که چه‌بسا ممکن است ناشِی از عدم علم و ِیا از روِی هوِی و هوس سرزده باشند.[٢]

بنابراِین استناد آِیات قرآن به پروردگار براساس توحِید افعالِی، و احتمال وجود خطا در پاره‌اِی از آنها به جهت صدور آن از نفس پِیامبر اکرم، جمع بِین متناقضِین مِی‌باشد.

بدِین لحاظ، در محدودۀ اِین نظرِیّه باِید ِیکِی از اِین سه راه را انتخاب کنِیم:

سه راه و روش تفسِیر حقِیقت وحِی و نزول قرآن

راه و روش اوّل: پذِیرش بشرِی بودن قرآن و ورود خطا و بطلان در آِیات

ِیکم: باِید مسئله بشرِی بودن آِیات قرآن را پذِیرفت و در نتِیجه، ورود خطا و بطلان نسبت به آِیات را قبول نمود؛ که در اِین صورت انتساب بطلان و اشتباه به خداِی متعال معلوم است که چه جاِیگاهِی دارد! در اِین تصوِیر، قرآن کرِیم به‌طور کلِّی از دائرۀ فعل ربوبِی و نزول آن بر قلب رسولالله خارج گشته و هِیچ ارتباطِی با عوالم غِیب نخواهد داشت.

راه و روش دوّم: الهِی بودن قرآن و عدم دخالت حقِیقت رسول خدا در تنزِیل آِیات

دوّم: به‌طور کلِّی و دربست تمامِی آِیات بدون ِیک حرف کم و زِیاد، مستند به فعل پروردگار مِی‌باشد و رسول خدا هِیچ نقشِی در تنزِیل آن اِیفا نکرده است، بلکه تماماً توسّط جبرائِیل امِین بر نفس آن حضرت افاضه گردِیده است؛ و رسول خدا حکم ظرف، و آِیات حکم مظروف را در اِین فرض دارا مِی‌باشند.

و صد البتّه که نزول آِیات از مصدر وحِی، که ذات پروردگار و إعمال اسماء و صفات کلِّیۀ اوست، راه را بر هر خطا و خلافِی مِی‌بندد و ساحت قرآن را از هر عِیب و شِین مصون مِی‌دارد.

[١]. دِیوان حافظ، غزل ١٦٧.

[٢]. جهت اطّلاع بِیشتر پِیرامون اِین دو جنبه و حِیثِیّت رجوع شود به مصباح الأنس، ص ٨٥.