افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٢٠٥ - تبِیِین معناِی اضافه شدن علم امام علِیهالسّلام

در ذهن و نفس خود فعلِیّت مِی‌بخشد و بقِیّه را در آن ظرف خاصّ خودش و مخزن غِیب الهِی نگه مِی‌دارد.

بنابراِین معناِی اِین سخن که مِی‌فرماِید: «إذا شاءُوا، عُلِّموا؛ هر وقت بخواهند عالم مِی‌شوند.»[١]اِین نِیست که قبل از اراده جاهل هستند و پس از اراده، خداوند افاضۀ علم به نفس آنان مِی‌کند؛ بلکه اِین است که آن حقِیقت علمِی عِینِی را از خزِینۀ غِیب خود به صورت منقوش در نفس و ذهن و قواِی مفکّره احضار مِی‌کند.

تبِیِین معناِی اضافه شدن علم امام علِیهالسّلام

و امّا عباراتِی که دلالت دارد علم امام در هر شب جمعه اضافه مِی‌شود،[٢] و ِیا آِیاتِی که از رسول خدا طلب زِیادتِی علم و معرفت مِی‌کند،[٣] معناِی بسِیار واضح و روشنِی دارد؛ زِیرا علم پروردگار که حدّ و حصر ندارد و همانند خود ذاتِ بحت و بسِیط او لاِیتناهِی است، و امام علِیهالسّلام به‌واسطۀ جنبۀ مخلوقِیّت و معلولِیّت او نسبت به ذات پروردگار دائماً و سرمداً، چه در ذات خود و چه در علم و اراده و قدرت خود، محتاج به اراده و علم و قدرت لاِیزال علّت خود است، و چون آن علم و قدرت در ذات پروردگار انتها ندارد پس نِیاز و احتِیاج امام علِیهالسّلام نِیز انتها ندارد. و اِین زِیادتِی به مناسبت‌هاِی مختلف تحقّق مِی‌ِیابد، مانند شب‌هاِی جمعه که رحمت پروردگار در آن شب با ساِیر شب‌ها متفاوت است، و ِیا شب‌هاِی قدر که اراده و تقدِیر حق در عالم وجود در نفس ملکوتِی امام علِیهالسّلام صورت مِی‌بندد، و همِین‌طور....

ناگفته نماند که اِین علم که مرتّب در حال ازدِیاد است و تا ابدِیّتِ ذات پروردگار، آن ازدِیاد هم ابدِیّت دارد، غِیر از علم به اشِیاءِ عالم مادّه و طبع است؛ زِیرا اِین اشِیاء خود در وجود و ذات خودشان و فعل و انفعالشان متّکِی و متدلِّی به اراده

[١]. بصائر الدرجات، ج ١، ص ٣١٥؛ الکافِی، ج ١، ص ٢٥٨، با قدرِی اختلاف.

[٢]. رجوع شود به الکافِی، ج ١، ص ٢٥٣.

[٣]. سوره طه (٢٠) آِیه ١١٤.