افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ١٤٦ - مباحثۀ مرحوم علاّمه طهرانِی با مرحوم آِیةالله خوئِی در تفسِیر آِیات خلق آدم

مرحوم والد ـرضوان الله علِیهـ مِی‌فرمودند:

هنگام ورود به نجف جهت تحصِیل علم و معارف الهِی و کسب فضاِیل از آستان عرش‌بنِیان حضرت مولَِی‌الموحّدِین امِیرالمؤمنِین علِیهالسّلام، در اوّلِین شب به حوزۀ درس تفسِیر مرحوم آِیةالله خوئِی ـرحمة الله علِیهـ رفتم. از قضا اِیشان همِین آِیه را تفسِیر مِی‌کردند و در ضمن تفسِیر گفتند:

«مقصود از تعلِیم اسامِی به حضرت آدم، همِین اسامِی اشِیاء مثل نباتات و حِیوانات و غِیره است، زِیرا حضرت آدم چون تازه به لباس انسانِی و بشرِی

[١]&span class="no-content"&ï و لِیس التّقدِیر: ”و علَّم آدم مسمَِّیات الأسماء“، فِیکون حذفاً للمضاف، لأن التّعلِیمَ ِیتعلَّق بالأسماء لابالمسمِّیات، لقوله: (أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ).

و معنِی ”تعلِیمه أسماءَ المسمِّیات“ أنّه أراه الأجناس الّتِی خلقَها، و علَّمه أنّ هذا اسمُه فرسٌ و هذا اسمُه کذا، و علَّمه أحوالَها و ما ِیتعلَّق بها من المنافع الدِّینِیّة و الدّنِیوِیّة.

(ثُمَّ عَرَضَهُمْ)؛ أِی عَرض المسمَِّیات (عَلَى الْمَلَائِكَةِ) ـو إنّما ذُکِّر لأنّ فِی المسمِّیات العقلاءَ فغلَّبهمـ (فَقَالَ) للملائکة (أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ)! استنبَأهم و قد علِم عجزَهم عن الإنباء علِی سبِیل التّبکِیت. (إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ)، أِی فِی زعمکم أنِّی أستخلِفُ فِی الأرض من ِیُفسِد فِیها، إرادةً للرّدّ علِیهم و لِیبِیّن أنّ فِی من ِیستخلِفه من الفوائد العلمِیّة الّتِی هِی أصولُ الفوائد کلّها ما ِیستأهِلون لأجله أن ِیستخِلفوا؛ فبِیَّن لهم بذلک بعضَ ما أجمل من ذکر المصالح فِی استخلافهم فِی قوله: (إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ).»

ما حصل و چکِیدۀ بِیان مرحوم طبرسِی اِین است که:

«خداوند اسامِی اجناس اشِیاء موجود در عالم مادّه را به حضرت آدم آموخت تا در امور زندگِی از آن بهره‌مند شود. و از آنجا که در بِین اِین اشِیاء افراد عاقل نِیز وجود داشتند، به جهت تعظِیم و تکرِیم مرتبۀ عقل، جانب عقلاء را در تعبِیر بر غِیر عقلاء غلبه داد و از اشِیاء به (أَسْمَائِهِمْ) تعبِیر نمود. آنگاه به ملائکه فرمود: حال بگوِیِید که اِین اشِیاء داراِی چه اسم‌ها و نشانه‌هاِیِی هستند؟ و ملائکه در اِینجا اظهار عجز نموده و امر را به خدا واگذار نمودند!»

حال باِید از اِیشان سؤال کرد که: آِیا دانستن اسم مِیوه‌جات و حِیوانات موجب افتخار حضرت آدم بر ملائکه است؟! و اِین همان سرّ و رمز و رازِی است که در نزد خداوند موجود بوده و ملائکه از آن غفلت داشتند، و بدِین وسِیله آدم شاِیستگِی مقام خلافة‌اللهِی را پِیدا نمود؟! چون بر اسامِی سِیب‌زمِینِی و کدو و هندوانه اطّلاع حاصل نمود؟!!