او را مورد خطاب قرار داده است.»[١] به اِین نکته برمِی‌گردد که قرآن بر تک‌تک افراد نازل شده است و تک‌تک اشخاص مورد خطاب مستقِیم ـنه بالعرض و واسطهـ قرار گرفته‌اند. و در اِین‌صورت حتِّی ما که پس از صدها سال از زمان نزول وحِی و قرآن پا به عرصۀ دنِیا گذاشته‌اِیم، وقتِی آِیات قرآن را مِی‌خوانِیم باِید چنان بخوانِیم که گوِیا خود رسول خدا اِینک مشغول قرائت آن است. و در اِین فرض است که قارِی را خداوند و مستمع را خود مِی‌ِیابِیم؛ چنانچه از امام صادق علِیهالسّلام حدِیثِی بدِین مضمون ذکر شد.[٢] و آِیاتِی را که با کلمۀ (قُل) شروع مِی‌شود نِیز بر خود منطبق مِی‌نماِیِیم، گرچه مخاطب اولِیّۀ آن، شخص رسولالله بوده است.

لزوم تبعِیّت از رسول خدا در قصد و نِیّت قرائت قرآن

بر اِین اساس، وقتِی در نماز مِی‌خوانِیم: (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ)؛ «بگو که خدا ِیکتا و ِیگانه است»، نباِید اِین‌گونه قصد کنِیم که اِین کلام به پِیامبر القاء شده است و ما در اِینجا صرفاً حکاِیت و نقل‌قول خطاب الهِی را با پِیامبر بازگو مِی‌کنِیم ـچنان‌که بعضِی گفته‌اندـ بلکه باِید تحقِیقاً و واقعاً خود را مخاطب اِین خطاب بدانِیم؛ هم‌چنان‌که رسول خدا خود را مخاطب اِین خطاب مِی‌دانست و خطاب به (قُل) را متوجّه خود مِی‌دِید، ما نِیز باِید عِیناً مانند رسول خدا خطاب به (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) را متوجّه خود بدانِیم و با نِیّت انشاء ـنه إخبار و حکاِیتـ آن را اداء نماِیِیم و با همِین قصد با خدا به تحمِید و تهلِیل و تسبِیح بپردازِیم.

نِیّت رسولالله هنگام ابلاغ آِیات الهِی و تلاوت خطابات (قُل)

و در پاسخ آنان که اِیراد مِی‌گِیرند که:

چگونه ما خود را مخاطب قرار دهِیم درحالِی‌که قرآن و آِیات آغاز شدۀ به (قُل) و امثال آن، به رسول خدا نازل شده است؟!

مِی‌گوِیِیم: مگر رسول خدا در نماز و غِیر نماز، از آِیات قرآن نمِی‌خواند؟ حال نِیّت و قصد رسولالله هنگام قرائت سورۀ توحِید چگونه بوده است؟ رسول خدا در وقت

[١]. جامع السّعادات، ص ٦١٧.

[٢]. بحار الأنوار، ج ٨٩، ص ١٠٧: «لقد تجلَِّی الله لخلقه فِی کلامه، ولکنّهم لاِیُبصرون.»