تفسِیر کنند؛ باِید اِین ارتباط را ابطال کرده و سخِیف بدانِیم. کشف مِیکروب و حقِیقت خارجِی آن به جاِی خود، و تغِیِیر مفاد و مفهوم آِیه از جن‌زدگِی به غلبۀ بِیمارِی نِیز جاِی خود را دارد.[١]

مگر در خارج، جن‌زدگِی وجود ندارد؟! و افرادِی را با چشم خود به اِین ابتلا مبتلا و گرفتار نمِی‌بِینِیم؟ پس به چه دلِیل منطقِی به خود اجازه مِی‌دهِیم که معناِی شِیطان را که بر جن نِیز اطلاق مِی‌شود، از اِین پدِیده سلب کنِیم و به طور مجاز بر مِیکروب حمل نماِیِیم؟ بلِی، اگر اِین حقِیقت در خارج وجود نداشت و ما حقِیقتِی به نام جن‌زدگِی و تحت تسخِیر و سلطۀ اجنّه قرار گرفتن نداشتِیم، آنگاه باز براِی اِین توجِیه احتمالِی وجود داشت، گرچه باز استِیلاء شِیطان و در اختِیار گرفتن نفس و روح و قواِی باطنِی در مسِیر انحراف و هلاکت، معنا و مفهوم خود را از دست نمِی‌دهد؛ امّا به‌هرحال باز مسئله قدرِی موجّه‌تر بود.

بنابراِین اکتشاف مِیکروب با اعتراف به واقعِیّت آن، نمِی‌تواند ظاهر آِیات را تغِیِیر دهد. و نظِیر اِین مطلب در مورد خلقت انسان و کشف جسدهاِی دو مِیلِیون ساله قبل نِیز گذشت.

کلام مرحوم علاّمه طباطبائِی رحمة الله علِیه در معناِی شهاب‌هاِی آسمانِی

و امّا مسئله‌اِی که از تفسِیر المِیزان در مورد شهاب‌هاِی آسمانِی ذکر شده است،[٢] نِیز مشمول همِین مطلب مذکور است.

مرحوم علاّمه طباطبائِی در تفسِیر المِیزان، ج ١٧، ص ١٣٠ چنِین مِی‌فرماِیند:

کلام فِی معنَِی التشهّب:

أورَد المفسّرون أنواعًا من التّوجِیه لتصوِیر استراق السّمع من الشِّیاطِین و رمِیهم بالشّهب، و هِی مبنِیّة علِی ما ِیسبق إلِی الذّهن من ظاهر الآِیات و الأخبار أن هناک أفلاکًا محِیطةٌ بالأرض تسکُنها جماعات الملائکة، و لها أبواب

[١]. جهت اطّلاع بِیشتر پِیرامون اِین تفاسِیر غلط، رجوع شود به نور ملکوت قرآن، ج ٢، ص ١١٣.

[٢]. مقالۀ بشر و بشِیر، ذِیل پاسخ به ناسازگارِی ظواهر قرآن با علم بشرِی؛ مقالۀ طوطِی و زنبور، مطلب ششم.