مرتبت و منزلت خود قرار مِی‌دهند و علوم و معارف حضرات معصومِین علِیهمالسّلام را هم‌پاِیه و هم‌پِیمان با رسوم بشرِی مِی‌پندارند، بلکه برخِی از متظاهرِین به علم و دِیانت و متزِیّنِین به زِیِّ روحانِیّت نِیز با طرح اِین چرندِیّات و اباطِیل خواسته‌اند که از قافلۀ تجدّد و نوگراِیِی عقب نمانند و معتقدات راستِین تشِیّع را به صِرف قدمت آن، از حِیّ‌ز اعتبار بِیندازند؛ غافل از اِینکه:

از همه محروم‌تر خفّاش بود

کو عدوِی آفتاب فاش بود[١]

القصّه در اثباتِ علوم و معارف اولِیاِی الهِی، حتِّی اگر ما در رِیشه و اصل آن ـِیعنِی در کِیفِیّت حصولِی بودن ِیا حضورِی بودنِ اطّلاع و آگاهِی آنها به نحو إشراف بر عالم ثبات و بقاء و ِیا نفس حضور وجودِی آنها در مراتب علِّیّت اسماء و صفات کلِّیهـ شکّ و تردِید بنماِیِیم، ولِی در اِینکه آن‌قدر از قضاِیا و حکاِیات از اولِیاِی الهِی در امور غِیبِیّه به ظهور رسِیده است که جاِی هِیچ‌گونه شک و تردِیدِی را نسبت به خود اطّلاع بر امور غِیبِی باقِی نمِی‌گذارد، مطلبِی است که از جملۀ قضاِیاِی بدِیهِیّه به حساب مِی‌آِید و احتِیاج به استدلال و تعلِیل ندارد.

نقد استناد به قاعدۀ مسبوقِیّت حادثه به مادّه و مدّت، براِی اثبات ارتقاء وحِی در طول زندگانِی پِیامبر

و امّا مطلبِی که باعث شبهه براِی صاحب مقاله شده است و او را در تصلّب بر اعتقاد باطل مبنِی بر ارتقاء وحِی و رشد و پِیشرفت آن در طول تارِیخ زندگانِی رسول خدا درانداخته است، داستان مسبوقِیّت حادثه به مادّه و مدّت است؛[٢] و طبِیعِی است با اندراج مسئلۀ وحِی، در اِین قاعده و قانون زمِینه‌اِی مناسب و بسترِی هموار جهت اثبات رشد کِیفِی وحِی و ِیا بروز خطا و اشتباه در نزول وحِی و سپس اصلاح آن پس از گذشت زمان، مهِیّا مِی‌شود.

[١]. مثنوِی معنوِی، دفتر سوّم.

[٢]. جهت اطّلاع بِیشتر پِیرامون قاعدۀ فلسفِی «کلُّ حادثٍ مسبوقٌ بالامکان و الموضوع»، رجوع شود به مجموعه مصنفات شِیخ اشراق، ج ٤، ص ٢٢٦؛ مجموعه مصنفات مِیرداماد، ص ٣٧؛ نبراس الضِیاء، ص ٥٩؛ شرح کتاب النجاة لإبن‌سِینا، اسفراِینِی، ص ٥٦٠؛ شرح الإشارات و التّنبِیهات، ج ٣، ص ٩٧.