افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٤٥٢ - نقد بر صاحب مقاله در نحوۀ نزول حقِیقت ربوبِی وحِی از درِیچۀ نفس قدسِی رسول خدا

ِیا ملکوتِی و لاهوتِی و جبروتِی، احاطه و إشراف حاصل نموده است و بدون اِینکه از ناحِیۀ فردِی، صورت آن قضاِیا و حقاِیق بر وِی خوانده شود و بر مفاد آن الفاظ، معرفت سمعِی حاصل نماِید، خود در همۀ مراتب وحِی حضور خارجِی داشته است، جاِیِی که حتِّی جبرائِیل امِین نِیز قادر بر ادراک و معرفت او ـکه همان تحمّل وجودِی آن واقعه در نفس اوستـ نمِی‌باشد و در اِین جاِیگاه، رسول خدا را تنها مِی‌گذارد و مخاطب مِی‌گردد به خطاب:

لِی مَعَ اللهِ وَقتٌ لاِیَسَعُهُ مَلَکٌ مُقَرَّبٌ و لانَبِیٌّ مُرسَل؛[١] «من با خداِی خود در حضرتِی قرار دارم که در آن حضرت نه ملکِی مِی‌تواند حضور ِیابد و نه پِیامبر مرسلِی بدِین مرتبه رسِیده است.»

در اِین فرض، قرآن کرِیم صددرصد الهِی است، گرچه از نفس رسولالله تراوش نموده است؛ زِیرا نفس رسولالله دِیگر از مرتبۀ بشرِیّت خارج شده و به مرتبۀ ربوبِی راه ِیافته است و در آنجا دِیگر خدا مِی‌ماند و بس. و از اِینجاست که جبرائِیل نِیز در آن مرتبه راه نخواهد داشت.[٢]

بارِی، در اِین فرض است که قضِیّۀ نزول جبرائِیل به‌واسطۀ نفس رسولالله مطرح مِی‌شود، خواه اِین نظرِیّه صحِیح باشد ِیا سقِیم؛ ولِی در دو فرض پِیشِین، طرح اِین نظرِیّه معنا و مفهومِی نخواهد داشت.

نقد بر صاحب مقاله در نحوۀ نزول حقِیقت ربوبِی وحِی از درِیچۀ نفس قدسِی رسول خدا

حال پِیش از پرداختن به نکتۀ دوّم که قضِیّۀ نزول جبرائِیل بر نفس رسول خدا و کِیفِیّت تصوّر و تصوِیر اِین موضوع است، ِیادآور مِی‌شوِیم که صاحب مقاله با پرداختن به اِین نظرِیّه خواسته است کلام رفِیعِی را که پاره‌اِی از عرفاء شامخِین در اِین جاِیگاه عرضه داشته‌اند،[٣] با تفکّر مادّه‌گراِیانۀ خوِیش درآمِیزد و راهِی را که معدود

[١]. بحار الأنوار، ج ١٨، ص ٣٦٠.

[٢]. جهت اطّلاع بِیشتر پِیرامون کِیفِیّت نزول وحِی و اختلاف درجات و مراتب آن، رجوع شود به مهرتابان، ص ٣٠٧ـ٣١٢.

[٣]. از جمله رجوع شود به مشارق الدّرارِی، ص ٥٣٧ و ٦١٣.