«هِیچ جنبنده‌اِی در روِی زمِین نِیست مگر اِینکه رزق و روزِی آن بر عهدۀ خداوند است، و هرجا که قرار گِیرد و ِیا حرکت کند خدا مِی‌داند؛ و تمامِی اِین حوادث و قضاِیا در کتاب مبِین موجود مِی‌باشد.»

با توجه به آِیاتِی که دربارۀ وزِیر حضرت سلِیمان و آوردن تخت بلقِیس گذشت، و اشاره به اِینکه او داراِی بعضِی از علم کتاب بود نه همۀ آن، و آِیه‌اِی که علم کتاب را به أمِیرالمؤمنِین علِیهالسّلام منتسب مِی‌کند: (قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ)،[١] روشن مِی‌شود که:

اوّلاً: مقصود از (كِتَابٍ مُبِينٍ) که همۀ اشِیاءِ عالم وجود را خداوند در او احصاء و جمع‌آورِی نموده است، همان (الْكِتَابِ) موجود در آِیات است که عبارت است از عالم لوح محفوظ؛ و ِیا به تعبِیر دِیگر، عالم اراده و مشِیّت مطلقه و قاهرۀ حضرت حق که لاِیُرَدّ و لاِیُبدَّل است.

ثانِیاً: مقصود از کتاب مبِین، أمِیرالمؤمنِین علِیهالسّلام و اولاد معصومِین او مِی‌باشد؛ و اِین مطلب تصرِیحِی است از خداِی متعال در قرآن کرِیم بر حِیازت جمِیع علوم ازلاً و ابداً در نفس قدسِی حضرات معصومِین علِیهمالسّلام. البتّه در اِین مورد، رواِیاتِی نِیز از ائمّه علِیهمالسّلام وارد شده است[٢] و تصرِیح بر اِین مطلب دارد که منظور از کتاب مبِین، نفس مقدّس معصوم علِیهالسّلام است. هم‌چنِین تعبِیر دِیگر قرآن که

[١]. سوره رعد (١٣) آِیه ٤٣.

[٢]. تأوِیل الآِیات الظاهرة، ص ٢٤٣ و ٢٤٤ و ٤٧٧ـ٤٨٠؛ تفسِیر الصافِی، ج ٢، ص ٤٣١ و ٤٣٢؛ ج٤، ص ٢٤٦ و ٢٤٧؛ البرهان فِی تفسِیر القرآن، ج ١، ص ٧٣٩؛ ج ٢، ص ٤٢٥ و ٤٢٦؛ ج ٣، ص٢٧٤ـ٢٧٧؛ ج ٤، ص ٥٦٦ و ٥٦٨ـ٥٧٠؛ ج ٢، ص ٤٢٦:

«العِیاشِی: عن أبِی‌الربِیع الشامِی، قال: سألت أباعبدالله علِیهالسّلام عن قول الله: (وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا) إلِی قوله: (إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ)؛ قال: ”الورقة: السقط؛ و الحبة: الولد؛ و ظلمات الأرض: الأرحام؛ و الرطب: ما ِیحِیا؛ و الِیابس: ما ِیغِیض. و کلُّ ذلک فِی کتاب مبِین.“»