تصرِیح او، اِین درخت نه‌تنها در زمان نزول وحِی بلکه تا خدا خداِیِی مِی‌کند مِیوه و اثرش هم‌چنان بر عوالم وجود سارِی و جارِی است؛ و در اِین فِیضان فِیض وجود، هم بر حسب مِیزان ادراک و شعور اهل زمانه، افاضه دارد و هم بر مقدار و مرتبۀ اهل زمان هزاران سال بعد. و در اِین مرتبه از عِین ثابت، بر طبق موازِین فلسفِی و عقلِی، گذران زمان مدخلِیّتِی ندارد و چه ِیک ثانِیه و چه صد مِیلِیارد سال بعد، همه در ِیک سطح از ثبوت و استقرار قرار دارند. همچون مطالبِی که در ِیک کتاب پانصد صفحه‌اِی مندرج است؛ آِیا مِی‌شود گفت که مطالب صفحه اوّل نسبت به مطالب صفحه صدم و ِیا پانصدم از نظر خود مطلب ـنه از جهت شمارشـ مقدّم و ِیا مؤخّر است؟ بلِی، براِی کسِی که بخواهد آن صفحات را مطالعه و قرائت کند، باِید از صفحۀ اوّل شروع کند و ِیکِی پس از دِیگرِی، تا به آخر برسد و شمارۀ هر صفحه‌اِی با گذران از صفحۀ قبل، براِی خواننده ظاهر خواهد شد. ولِی براِی کسِی که خود، اِین کتاب را تألِیف کرده است چطور؟ آِیا براِی او هم، مطالبِی که در صفحات اوّل است نسبت به مطالبِی که در اواخر کتاب است تقدّم دارد؟ و تا نوِیسنده نسبت به مطالب ابتداِی کتاب آگاهِی نِیابد، نمِی‌تواند مطالب اواخر کتاب را در نفس و ذهن و ضمِیر خود احضار کند؟!

پس اِین سخن چقدر باطل و مهمل است که بگوِیِیم: چون پِیامبر از نفس خود و از درون ضمِیر خود، وقاِیع و حوادث را جستجو مِی‌کند نه از جاِی دِیگر، پس اِین حوادث که برخاسته از نفس و طبِیعتِی است که متناسب با فرهنگ و سِیره‌ها و روش‌ها و اعتقادات قومِی و بومِی عصر خود شکل گرفته است، باِید خُرافِی و خلاف واقع، و در نتِیجه به کنارِی گذارده شوند!

نقد بر صاحب مقاله در تشبِیه مسئلۀ وحِی به زنبور عسل

و امّا تشبِیه صاحب مقاله مسئلۀ وحِی را به زنبور عسل، و توصِیۀ اِیشان که باِید به‌جاِی طوطِی در مسئلۀ وحِی، به زنبور مثال زد تا کِیفِیّت و هوِیّت تشبِیه متناسب شود؛[١] محل تأمّل و نقد مِی‌باشد.

[١]. رجوع شود به مقالۀ طوطِی و زنبور؛ مقالۀ مجمع زنبوران نه طوطِیان.