افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٤٩٧ - نقد بر صاحب مقاله در تشبِیه مسئلۀ وحِی به زنبور عسل

شِیراز را در نِیافته است، و الاّ تمثِیل به طوطِی مِی‌نمود!

در توضِیح اِین نکته، ابتدائاً به مسئلۀ وحِی و تحقّق ظهور خارجِی آن در دو حِیوان به نام زنبور و طوطِی اشاره مِی‌شود، که چگونه تصوِیر وحِی در درخت آلبالو و زنبور عسل و طوطِی تفاوتِی نخواهد داشت.

از مطالب و نکاتِی که در فصل مربوط به وحِی گذشت، روشن شد که حقِیقت وحِی اِیداع و نهادِینه‌کردن ِیک واقعِیّت تکوِینِی براساس روش و شِیوۀ خاص است، و اِین واقعِیّت تفاوتِی را در مصادِیق مختلفه و موارد متفاوته اِیجاد نمِی‌کند. در اِین تفسِیر، وحِی به معناِی روش و برنامه‌اِی است که قطعاً مورد نظر و خواست پروردگار مِی‌باشد؛ چه اِین روش جهت انجام امور تکوِینِی معِیّن شده باشد، مانند کِیفِیّت استحصال عسل به طرِیقِی معِیّن و مشخّص براِی زنبور عسل و ِیا کِیفِیّت مِیوه‌دهِی و انتاج درخت مِیوه براساس روشِی تکوِینِی و امورِی مادِّی و حسِّی و چه گردش زمِین و آسمان و افلاک بر مِیزان مشخّص و محدّد، و چه تجلِّی شِیوه‌اِی خاص براِی انجام حوادثِی چون قضِیّه‌اِی که براِی مادر حضرت موسِی علِیهالسّلام در قرآن ذکر گردِیده است و چه برنامۀ عملِی جهت تنظِیم و تدبِیر امور شخصِی و اجتماعِی توسّط انبِیا علِیهمالسّلام، همه و همه تحت ِیک ضابطه و قاعده قرار مِی‌گِیرد و آن، اراده و مشِیّت صِرف حضرت حق در انجام فعل به طرِیقِی خاص و ِیا إخبار از حادثه‌اِی است که قبلاً و ِیا بعداً جامۀ تحقّق پوشِیده و خواهد پوشِید. و وجه مشترک در همۀ اِین موارد، همان حقِّیّت و واقعِیّت است که به صورت خواست پروردگار در امور انشائِیّه و ِیا إخبار از وقاِیع خارجِی در امور و حوادث خارجِیّه متبلور است.

حال که مسئلۀ وحِی چنِین تشخّص و ظهورِی ِیافت ـچنانچه در فصل مربوط به آن نِیز مفصلاً گذشت[١]ـ درمِی‌ِیابِیم که تقلِید طوطِی نه براساس ِیک امر اعتبارِی غِیر تولِیدِی، که بر مِیزان همان روش و مسِیرِی است که زنبور عسل طِی مِی‌کند و از

[١]. رجوع شود به ص ٢٤٥ـ٢٨١.