قرونِی که پس از رسول خدا مردم اِین قرآن را مورد توجّه و عمل قرار مِی‌دادند، به اِین نکته توجّه نکردند؟ و ائمّۀ ما علِیهمالسّلام، نه‌تنها خود به اِین قرآن عمل مِی‌نمودند، بلکه اصحاب را به کِیفِیّت فهم آِیات قرآن راهنماِیِی مِی‌کردند. و از همه اِینها گذشته، آِیا معقول است قرآنِی در مدّت بِیست و سه سال بر قلب رسول خدا با آن همه مشقّت‌ها و مرارت‌ها و جنگ‌ها و هجرت‌ها نازل شود، ولِی حجِّیت آن فقط براِی همان دو سه دهۀ زمان وحِی و کمِی پس از آن باشد، آن هم براِی افرادِی که زمان نزول را ادراک کرده باشند و در مدِینه هم سکنِی گزِیده باشند، نه در ساِیر امکنه و بلاد. ولِی براِی اطفالِی که پس از رحلت رسول خدا قدم به اِین دنِیا گذارده‌اند دِیگر نمِی‌تواند حجِّیت داشته باشد؛ تا چه رسد به آنهاِیِی که در زمان اواخر حِیات ائمّه علِیهمالسّلام چشم به دنِیا گشودند که حدود سه قرن از زمان هجرت مِی‌گذشته است.

عجِیب است که چگونه اِین افراد نفهم، ِیک‌چنِین نظرِیّه و اِیده‌اِی را فهم کرده و درِیافته‌اند، امّا اِین همه از علماِی سترگ و مفاخر عالم علم و معرفت در طول تارِیخ به اِین نکته نرسِیده‌اند؟!!

آِیا اِینها نمِی‌دانند که ادراک بسِیارِی از آِیات قرآن براِی افراد زمان نزول وحِی مشکل بوده است و علما و عرفاِیِی که ده‌ها و بلکه صدها سال پس از نزول وحِی قدم به اِین دنِیا گذاشته‌اند، توان و قدرت چنِین معرفتِی را به‌دست آورده‌اند؟!

عدم ادراک حقاِیق عالِیۀ توحِیدِی آِیات قرآن براِی غِیر اهل معرفت

بلِی، مطلبِی که در اِین فرض مِی‌توان به عنوان نکته‌اِی مثبت از آن تلقِّی نمود اِین است:

قرآن کرِیم از جهت انتساب با خداِی متعال و خروج آن از محدودۀ کلام بشرِی، با ساِیر تعبِیرها و جمله‌ها و کلمات متفاوت است و براِی همۀ افراد از جاهل و عالم، عادِی و غِیرعادِی، امام و مأموم، پِیامبر و افرادِی که بر آنها پِیام فرستاده شده است، عارف بالله و تهِی‌دست از معرفت توحِید، همه و همه، افاده و افاضه دارد و هر فرد به مقتضاِی مرتبت خوِیش و درجۀ خاص از بِینش معرفتِی خود بدان محتاج و نِیازمند است.