افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٥٩٣ - کلام آِیةالله حاج آقا رضا همدانِی در تفسِیر معناِی انکار امر ضرورِی دِین

حال هر حکم و فتواِیِی که مِی‌خواهِید بدهِید، بدهِید.

فتواِی صاحب عروة در مورد قائلِین به وحدت وجود

خدا رحمت کند صاحب عروة را که حدّاقلّ با تعبِیر «الأقوِی» حکم به نجاست قائلِین به وحدت وجود نداد، و اِین مقدار از مرتبۀ تقوا و احتِیاط را در اِین مورد ملاحظه نمود. اِیشان مِی‌گوِید:

و القائلون بوحدةِ الوجودِ من الصوفِیّةِ إذا التزَموا بأحکامِ الإسلام، فالأقوِی عدمُ نجاستهم.‌[٢]

«معتقدان به وحدت وجود از طائفۀ صوفِیّه اگر به احکام اسلام عمل نماِیند، حکم راسخ‌تر و متِین‌تر اِین است که به طهارت و عدم نجاست آنها معتقد شوِیم.»

کلام آِیةالله حاج آقا رضا همدانِی در تفسِیر معناِی انکار امر ضرورِی دِین

مرحوم آِیةالله حاج آقا رضا همدانِی ـرحمة الله علِیهـ در مبحث نجاسات کتاب مصباح الفقِیه، پس از بحث در مسئله جبر و تفوِیض و ردّ آنها، چنِین مِی‌فرماِیند:

فما عن کاشف الغطاء من أنّه عدّ من إنکار الضرورِیّ القولَ بالجبر و التّفوِیض،[٣] فِی غاِیة الضّعف. کِیف و عامّةُ الناس لاِیُمکِنُهم تصوّرُ «أمرٍ بِین الأمرَِین» کما هو المروِیّ عن أئمّتنا، حتِّی ِیعتقِدوا به! فإنّه من غوامض العلوم، بل من الأسرار الّتِی لاِیَصِلُ إلِی حقِیقتها إلّا الأوحدِیّ من النّاس الّذِی هداه الله إلِی ذلک.

ألا ترِی أنّک إذا أمعَنتَ النّظر لوجَدت أکثرَ من تصدِّی من أصحابنا لإبطال المذهبِین، لمِیَقدِر علِی التخَطِّی عن مرتبة التفوِیض، و إن أنکَره باللسان؛ حِیث زعَم أنّ منشأَ عدمِ استقلال العبد فِی أفعاله کونُها صادرةً منه بواسطة أنّ الله تعالِی أقدَره علِیها و هَِیّأ له أسبابها، مع أنّه لاِیُظَنّ بأحدٍ ممّن ِیقول بالتّفوِیض إنکارُ ذلک.

[١]. دِیوان حافظ، غزل ٢٥٦.

[٢]. العروة الوثقِی، ج ١، ص ٦٩.

[٣]. کشف الغطاء، ج ٢، ص ٣٥٦.