افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٦٠ - نگاه زِیباِی حضرت مولانا در مورد پدِیدهها و موجودات عالم

در جاِی دِیگر مِی‌فرماِید:

نگرش غلط شِیخ أجل سعدِی دربارۀ پدِیده‌ها و موجودات عالم

در اِینجا اشکال و اعتراض بر شِیخ أجل، سعدِی شِیراز وارد است که بر عکس کلام اهل معرفت، با دِیدۀ ظاهر و نگرش ِیک‌سوِیه به پدِیده‌هاِی درّاک و داراِی شعور عالم خلقت نگرِیسته و آنها را فاقد حِیات و اختِیار و معرفت مِی‌پندارد؛ آنجا که مِی‌گوِید:

اِیشان از اِین نکته غافل شده‌اند که تمام حوادث و پدِیده‌هاِی عالم خلقت، از باد و طوفان و باران و زلزله و ابر و خشک‌سالِی و طراوت و حِیات و غِیره، همه و همه براساس ِیک شعور و معرفت و بِینش بسِیار ظرِیف و دقِیق، تدبِیر و تدوِین گشته و هِیچ ذرّه‌اِی از ذرّات عالم وجود از اِین نقشه و طرح برنامه‌رِیزِی‌شده خارج نگشته است؛ و همان چراغ پِیرزن اگر در اِین تدبِیر قرار است خاموش گردد، خواهد شد، و اگر قرار است خاموش نشود طوفان نوح نِیز آن را خاموش نخواهد ساخت.

نگاه زِیباِی حضرت مولانا در مورد پدِیده‌ها و موجودات عالم

در پاسخ اِیشان، حضرت مولانا جلال‌الدِّین چنِین مِی‌فرماِیند:

[١]. مثنوِی معنوِی، دفتر سوّم.

[٢]. همان، دفتر اوّل.

[٣]. گلستان سعدِی، گفتار ٦٢.