که به‌واسطۀ اطّلاع آدم بر آن بر همۀ اشِیاء مطّلع گردِید، و دلِیل اِین مسئله اِین است که امام علِیهالسّلام مِی‌فرماِیند: حتِّی آدم بر اِین فرشِی که زِیر پاِی ماست نِیز اطّلاع ِیافت، درحالِی‌که اِین فرش در زمان آدم وجود نداشت.

پس مقصود امام علِیهالسّلام احاطۀ علمِی بر همۀ موجودات، چه موجود از آن و چه غِیر موجود آنها بوده است؛ و به‌واسطۀ احاطۀ علمِی بر خزائن اشِیاء، چنانچه در قرآن مِی‌فرماِید: (وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ)،[١] حضرت آدم علِیهالسّلام بر همۀ موجودات و حوادث و پدِیده‌ها اطّلاع حاصل نمود.

مراد از ودِیعۀ الهِی قرار داده شده در بنِی‌آدم

اِین ودِیعۀ الهِی در همۀ افراد بنِی‌آدم موجود است و همۀ انسان‌ها قادر بر فعلِیّت بخشِیدن آن مِی‌باشند و قابلِیّت رسِیدن به مرتبۀ خلافت الهِی را دارا مِی‌باشند؛[٢] به خلاف ملائکه که سعۀ وجودِی آنها اجازۀ چنِین مرتبه‌اِی را نمِی‌دهد. ولکن رسِیدن به اِین مرحله همِین‌طور حاصل نمِی‌شود، بلکه نِیاز به مجاهدت‌هاِی روحانِی و رِیاضت‌هاِی شرعِی و مراقبت‌هاِی سلوکِی دارد، و با صرف درس خواندن و مطلب از اِین و آن شنِیدن و مطالبِی چند در سِینه حفظ کردن و به انجام تکالِیف ظاهرِی از روِی عادت و شِیوۀ روزمرّه پرداختن حاصل نخواهد شد و انسان با وجود دارا بودن اِین استعداد و قابلِیّت شاکله و فطرت براِی ابراز و اظهار آن اسماء کلِّیه، بدون رسِیدن به هدف و وصول به غاِیت خلقت و نتِیجه مقصود، از اِین دنِیا با دست خالِی مِی‌رود و هِیچ حظّ و نصِیبِی براِی سفر آخرت از آنِ خود نمِی‌کند.

از اِین مِیان فقط و فقط عرفاِی الهِی و اولِیاء الله هستند که هدف از اِین اِیداع و استعداد در آنها محقّق و آشکار خواهد شد و آنها به سر منزل مقصود که وصول به مقام قرب حق با تجرّد کامل و تامّ نفس است، نائل مِی‌شوند و جام وصل وفود به

[١]. سوره حجر (١٥) آِیه ٢١.

[٢]. جهت اطلاع بِیشتر پِیرامون اِین امانت الهِی که به ودِیعۀ به انسان سپرده شده است رجوع شود به الفتوحات المکِّیة، ج ٣، ص ٢؛ ج ٤، ص ١٨٥؛ مشارق الدرارِی، ص ١٦٧ و ٥٣٢.