افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٦٥١ - حقِیقت توحِید ِیعنِی وحدت وجود
«داخلٌ فِی الأشِیاء لا بالممازجة، و خارجٌ عن الأشِیاء لابالمُزاِیَلة.»[١] جز اِین مطلب است؟
و بر همِین اصل، امِیرالمؤمنِین علِیهالسّلام در دعا مِیفرماِید:
اللَهمّ اجعَلْ فِی قلبِی نورًا و فِی سَمعِی نورًا و فِی بَصَرِی نورًا و فِی لسانِی نورًا و فِی ِیدِیَّ نورًا و فِی رِجلِیَّ نورًا و فِی جمِیع جوارحِی نورًا، ِیا نورَ الأنوار![٢]
«پروردگارا در قلب من نور قرار ده و در گوش من نور قرار ده و در چشم من نور قرار ده و در زبان من نور بگذار و در دستان من نور بگذار و در پاهاِی من نور قرار ده و در تمامِی اعضا و جوارح من نور قرار ده، اِی نور همۀ نورها!»
اِین دعاِی شرِیف عبارةٌ اُخراِی نفس تجلِّی ذات در مظاهر وجود است.
و بدِین لحاظ است که محِیِیالدِّین عربِی در فتوحات چنِین فرموده است:
و لقد نبَّهتُک علِی أمر عظِیم، إن تنبَّهتَ له و عقَّلتَه فهو عِینُ کلِّ شِیء فِی الظهور، ما هو عِینُ الأشِیاء فِی ذواتها، سبحانه و تعالِی؛ بل هو هو و الأشِیاءُ أشِیاء.[٣]
[١]. توحِید علمِی و عِینِی، ص ٢١٠، تعلِیقه:
«مرحوم سبزوارِی ـقدس الله نفسهـ در حاشِیه خود بر شرح منظومه خود، در ص ٦٦ از طبع ناصرِی، راجع به کِیفِیّت تقوّم معلول به علّت گوِید:
و هو متقومٌ بالعلّة، أِی لِیست العلّةُ خارجةً عنه بحِیث لامرتبةٌ له خالِیةً عنها و لاظهورٌ له خالِیًا عن ظهورها؛ بل الظهورُ لها أوّلًا و له ثانِیًا؛ کما قال علِیهالسّلام: ”ما رأِیتُ شِیئًا إلّا و رأِیت الله قبله.“ و قال: ”داخلٌ فِی الأشِیاء لا بالممازجة، و خارجٌ عن الأشِیاء لا بالمزاِیلة.“ و أِیضاً: ”لِیس فِی الأشِیاء بوالج و لا عنها بخارج.“ و أِیضاً: ” مع کلِّ شِیءٍ لابمقارنة و غِیر کلِّ شِیءٍ لابمزاِیلة.“ و أِیضاً: ”داخلٌ فِی الأشِیاء لا کدخول شِیءٍ فِی شِیءٍ، خارجٌ عن الأشِیاء لا کخروج شِیءٍ عن شِیء.“ و أِیضاً: ”توحِیده تمِیِیزه عن خلقه؛ و حکم التمِیِیز بِینونة صفة، لا بِینونة عزلة.“ و بالجملة هذا متواترٌ بالمعنِی. ـ انتهِی»
[٢]. بحار الأنوار، ج ٨٤، ص ٣١٤:
«اللَهمّ صلِّ علِی محمّد و آل محمّد، و اجعَل فِی قلبِی نورًا و فِی بصَرِی نورًا و علِی لسانِی نورًا و من فَوقِی نورًا و من بَِینِ ِیَدَِیَّ نورًا و من خَلفِی نورًا و عن ِیَمِینِی نورًا و عن شِمالِی نورًا و من فَوقِی نورًا و من تحتِی نورًا و عَظِّم لِی النّورَ و اجعَل لِی نورًا أمشِی به فِی النّاسِ و لاتَحرِمنِی نورَکَ ِیومَ ألقاک.»
[٣]. الفتوحات المکِّیة، ج ٢، ص ٤٨٤.