افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٥٣ - تبِیِین حقِیقت مرتبۀ احدِیّت

بسم الله الرّحمن الرّحِیم

تبِیِین حقِیقت توحِید و اوّلِین تنزّل آن در عالم اسماء ذات

ذات اقدس حق که اصل و حقِیقت وجود است و هِیچ وجودِی خارج از حِیطۀ وجود او و شعاع لاِیتناهاِی هستِی او نِیست، داراِی سه مرتبه تعِیّن و تقِیّد مِی‌باشد.

تفاوت مرتبۀ اسم حِیّ با اسم علِیم و قدِیر

مرتبۀ اُولِی که اوّلِین تنزّل از هوِیّت مطلقه و بدون تعِیّن اوست، به عالم اسماء ذات اطلاق مِی‌شود که از آن به اسم علِیم و قدِیر و حِیّ تعبِیر مِی‌کنند. گرچه به نظر، إرداف اسم حِی در کنار علِیم و قدِیر بعِید مِی‌نماِید؛ زِیرا تشخّص و تعِیّن حِیات، مساوِق و برابر با نفس تعِیّن وجود است نه شِیء زائد بر آن ولو در مرتبۀ اعتبار، به‌عکس اسم علِیم و قدِیر که لازمۀ ذات مِی‌باشند، لازمه‌اِی که در کنه و هوِیّت نفس ذات به طور پِیوسته و مستمر متمکّن است و هِیچ‌گاه از آن جدا و منفک نخواهد شد، نه در مقام ظهور و بروز ذات و نه در مقام هوِیّت و تعِیّن آن.[١]

تبِیِین حقِیقت مرتبۀ احدِیّت

و از اِین نظر، اسم أحَد مانند اسم حِی است، که حاکِی از وحدت شخصِیّۀ ذات اقدس حق و طرد غِیر از حِیطۀ وجود بالصّرافه و اطلاقِی او است؛ وجودِی که هِیچ غِیرِی را نمِی‌پذِیرد و هرچه به تصوّر آِید در همان مرحلۀ صرافت و بساطت،

[١]. جهت اطّلاع بِیشتر پِیرامون توقف جمِیع أسماء الهِیّه بر اسم «الحِیّ» رجوع شود به الفتوحات المکِّیة، ج ٣، ص ٣٢٢ـ٣٢٤؛ شرح فصوص الحکم، قِیصرِی، ص ٨٥٣، ذِیل عبارت «الإسم الحِیّ إمام الأئمّة السّبعة»؛ مشارق الدرارِی، ص ١٣٦.