افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٢٢٨ - کلام صدرالمتألّهِین دربارۀ نهِی از روِیآوردن به حقاِیق عقلِیّه بدون رعاِیت موزاِین شرعِی
و مَن کان مقبلًا علِی العلومِ الحقِیقِیة و الآراءِ العقلِیة و هو متغافلٌ عن إقامة الظواهر الشرعِیة متکاسلُ عن طاعة النّسک الدِینِیّة التکلِیفِیّة، فهو کذِی روحٍ قد انتقَلت من جسدها و فارَقت کسوتَها الساترةَ لعورتها، فِیوشِک أن ِینکشِفَ سوءاته و ِینهتِک علِی الخلائق عورتُه إذا أراد أن ِیخرُجَ بصورته المجردة قبل قوامِها فِی غِیر أوانها و نطَق بالحکمة قبل نضجِها و تمامها فِی غِیر زمانها؛ فلاشک أنّ حقَّه ِیزهَق و علمَه ِیتمزَّق.
أعاذنا الله و إِیاک من هذِین الطرِیقِین العادلِین بأهلهما عن سُنن الحقّ القدِیم و سلوک الصراط المستقِیم.[١]
«و کسِی که بخواهد بر علوم حقِیقِیّه (چه از راه ظاهر و چه از طرِیق باطن) و آراءِ فلسفِیّه اطّلاع حاصل نماِید و بدانها دسترسِی پِیدا کند ولِی نسبت به رعاِیت احکام شرعِیّه و مواظبت بر تکالِیف و احکام، اهمال ورزد و از پرداختن به عبادات دِینِی و تکالِیف ظاهرِی سرباززند و کوتاهِی نماِید، همانند شخصِی است که خود را از لباس تن رهانِیده و عرِیان در برابر خلاِیق ظاهر گشته، اِینچنِین فردِی با اِین عمل، زشتِیهاِی خود را به دِیگران مِینماِیاند و خود را مستوجب ذمّ و قدح قرار مِیدهد؛ اِین شخص نِیز قبل از اِینکه به مرتبۀ قوام و ثبات برسد و مراتب نفس و حالات و صفاتش براِی او روشن و واضح شود، با پرداختن به اِین امور بدون رسِیدن به فعلِیّت و تکامل و پختگِی راه، بهواسطۀ خام بودن نفس و عدم عناِیت و رعاِیت به جهات و شراِیط محِیط، ممکن است کردارِی از او سرزند که مورد پذِیرش و مقبولِیّت عقلاء و اهل عرف و شرع نباشد، بالنتِیجه مورد مذمّت و نکوهش آنان قرار مِیگِیرد، لذا وِی را از شرکت در جمع و حضور در بِین خود مطرود نماِیند و آن مطالب حقّه، مورد تمسخر و تنفّر اشخاص قرار گِیرد و سخن او در بازار عرضۀ مطالب خرِیدارِی نخواهد داشت.
خداوند ما را و شما را از اِین دو طرِیق و مسِیرِی که باعث انحراف و اعوجاج
[١]. الشواهد الربوبِیّة، المشهد الخامس، ص ٣٧٦.