به ضلالت و گمراهِی و خلاف واقع نِیست و مخاطب نِیز خود، اِین غرض و مقصود را به‌خوبِی ادراک مِی‌کند؛ به‌خلاف فرد دروغ‌گو که هدف و مقصودش القاء خلاف واقع و وارونه‌نمودن حقِیقت است براِی او با اِین کلام.

شرط دوّم: عدم وجود راه دِیگرِی براِی إعمال غرض و مقصد به‌جز دروغ

و امّا شرط دوّم در دروغ مصلحت‌آمِیز اِین است که متکلّم چاره و راه دِیگرِی براِی إعمال غرض و مقصد خود به جز اِین راه نداشته باشد. مثلاً اگر جان فردِی در معرض خطر باشد و به‌واسطۀ عملِی که آن شخص انجام داده است حکم به اعدام او نموده باشند، اگر انسان بتواند از مسِیرِی حکم اعدام او را لغو و باطل کند، دِیگر نمِی‌تواند شهادت دهد که آن شخص اِین عمل را انجام نداده است؛ گرچه با شهادتِی چنِین، رفع اتّهام از او شده و حکم لغو خواهد شد. زِیرا فساد و قبح خلاف جلوه‌دادن واقع، در صورتِی متحوّل و متبدّل به صلاح و حسن خواهد شد که در همان ظرف و موقعِیّت، مسِیر صحِیح در تحصِیل غرض و مقصود ارزشمند متکلّم وجود نداشته باشد، و در اِین صورت است که القاء خلاف در متکلّم و وارونه جلوه‌دادن واقع، اثر سوئِی به جاِی نخواهد گذاشت.

در اِین مورد، مثالِی را که از قرآن کرِیم ذکر مِی‌کنِیم داستان حضرت ِیوسف علِیهالسّلام با برادران خود مِی‌باشد:

(وَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى يُوسُفَ آوَى إِلَيْهِ أَخَاهُ قَالَ إِنِّي أَنَا أَخُوكَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ * فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ * قَالُوا وَأَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ مَاذَا تَفْقِدُونَ * قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ * قَالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِي الْأَرْضِ وَمَا كُنَّا سَارِقِينَ * قَالُوا فَمَا جَزَاؤُهُ إِنْ كُنْتُمْ كَاذِبِينَ * قَالُوا جَزَاؤُهُ مَنْ وُجِدَ فِي رَحْلِهِ فَهُوَ جَزَاؤُهُ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ * فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ كَذَلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ وَفَوْقَ كُلِّ