افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٤٢٠ - نقد و بررسِی فرماِیش مرحوم علاّمه طباطبائِی رحمة الله علِیه
از جذبات و نفحات عالم معنا نماِیِیم؟ درحالِیکه سِیاق در همۀ فقرات آِیات ِیکِی است و ِیک واقعِیّت در اِین آِیات تعقِیب مِیشود. بنابراِین ِیا باِید از اوّل تمام آِیات را حمل بر تمثِیل نماِیِیم، که قطعاً اِین مطلب مورد نظر خود مرحوم علاّمه نِیز نمِیباشد؛ و ِیا اِینکه از حملِ قسمت زدودن شِیاطِین بهوسِیلۀ شهاب، بر تمثِیل خوددارِی نماِیِیم؛ زِیرا وحدت سِیاق در همۀ اِین آِیات و فقرات مانع از تجزِیه و تقسِیم آنها خواهد شد.
مضافاً به اِینکه در تمثِیل متکلّم باِید به نحوِی از آن سخن بِیاورد که مخاطب را دچار شکّ و تردِید ننماِید. فِیالمثل اگر فردِی در موقعِیّتِی واقع شد که تِیرِی بدون مشخصشدن رامِی آن، به او اصابت کرد و کشته شد، دِیگر ما نمِیتوانِیم بگوِیِیم: اِین فرد به تِیر غِیب مبتلا شد! درحالِیکه مقصود ما از تِیر غِیب، نه جهت ظاهرِی آن بلکه جهت استعارهاِی و مجازِی آن مِیباشد؛ و به اصطلاح، استعمال لفظ و کلام واحد در هر دو معناِی حقِیقِی و مجازِی امکان ندارد.
بنابراِین براِی حلّ اِین مشکل به مطالبِی که در بخش مسئلۀ وحِی به طور نسبتاً مشروح بِیان کردِیم استمداد مِیطلبِیم و حمل شهابهاِی آسمانِی را در آِیه بر تمثِیل نفِی مِینماِیِیم.
در بحث مسئلۀ وحِی مذکور شد که تمامِی آسمانها و زمِین در تحت تسخِیر قواِی ملکوتِی و نفوس مجرّدۀ فلکِی قرار دارند و اِین نفوس مجرّده هستند که حرکت و نظم و تدبِیر اِین کرات سماوِی را عهدهدار مِیشوند و بهواسطۀ ارتباط با ملائکه، به بقاء و استمرار خود ادامه مِیدهند. اگر کرۀ ماه داراِی نفس فلکِی و مجرّد و مدرک نبود، هِیچگاه امام سجاد علِیهالسّلام با او به سخن نمِیپرداختند،[١] و همِین کرۀ ماه در واقعۀ شقّالقمر با صداِی فصِیح و رسا اقرار و اعتراف بر رسالت نبِیّ اکرم نمِینمود.[٢] شهادت سنگرِیزهها و درختان و حِیوانات بر ولاِیت ائمّۀ معصومِین علِیهمالسّلام و
[١]. صحِیفۀ سجّادِیّه، دعاِی ٤٣؛ بحار الأنوار، ج ٥٥، ص ١٧٨.
[٢]. تفسِیر القمِی، ج ٢، ص ٣٤١، ذِیل تفسِیر سورۀ قمر (٥٤) آِیه ١: (اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ).