در اِین آِیه به کِیفِیّت دو نِیم شدن ماه اشاره‌اِی نشده است، ولِی چنانچه در تارِیخ آمده است، مشرکِین قرِیش از آن حضرت تقاضا کردند براِی اثبات رسالت خود ماه را به دو نِیم گرداند، و رسول خدا شب‌هنگام دو رکعت نماز بجاِی آورد و دعا فرمود و آنگاه به ماه اشاره کرد و ماه را به دو نِیم نمود.[١]

آنچه در بسِیارِی از کتب نوشته‌اند و اذهان عوام از مردم و نِیز غِیر مطّلعِین از معارف الهِیّه بدان سو رفته است، اِین است که: رسول خدا دست به دعا برداشت و از خداوند تقاضا و استدعاء نمود که اِین قضِیّه را محقّق گرداند، و از آنجا که پِیامبر مقرّب درگاه خداوندِی است، پروردگار دعاِی او را بر زمِین نگذاشت و با قدرت لاِیزال خود، ماه را به دو نِیم کرد و اِین شد معجزۀ پِیامبر! ِیعنِی رسول خدا در اِینجا کارِی انجام نداد بلکه فقط دعا کرد، چنانچه ما دعا مِی‌کنِیم، لکن دعاِی ما را خداوند اجابت نمِی‌کند ولِی دعاِی پِیامبر را اجابت مِی‌کند؛ همِین.[٢]

اتّحاد فعل ولِیّ خدا با فعل خدا

ولِی مطلب از اِین‌گونه تفسِیرها بالاتر است. چنانچه در بحث توحِید افعالِی گذشت، فعل ولِیّ خدا همان فعل خدا است و تفاوتِی ندارد؛ چنانچه دربارۀ خلق حِیوانات و طِیور توسّط حضرت عِیسِی علِیهالسّلام گذشت.[٣] و در اِین‌صورت، ولِیّ الهِی در نفس خود بر ملکوت آن شِیء مورد نظر مثلاً کرۀ ماه احاطه و إشراف وجودِی پِیدا مِی‌کند و نفس خود را بر صورت ملکوتِی و مثالِی کرۀ ماه غالب مِی‌کند و بر اثر اِین غلبه، هر تصرّفِی که اراده کند در او انجام خواهد داد؛ ماه را به دو نِیم مِی‌کند، خورشِید را از حرکت باز مِی‌دارد، سنگ‌رِیزه را به شهادت‌دادن و اعتراف بر رسالت درمِی‌آورد، رود نِیل را چون سنگ، سفت و مستقر مِی‌کند، خاک را به گل تبدِیل و در آن روح دمِیده و به حِیوانِی مبدّل مِی‌کند و آن را به پرواز درمِی‌آورد، مرده را دوباره

[١]. مناقب آل أبِی‌طالب، ابن‌شهرآشوب، ج ١، ص ١٢٢.

[٢]. تفسِیر القمِی، ج ٢، ص ٣٤٠؛ تفسِیر الصافِی، ج ٥، ص ٩٩.

[٣]. رجوع شود به ص ١١٦.