افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٤٨٦ - نقد تصوِیرسازِی صاحب مقاله از وحِی

زبان و کلام و واژه‌ها و جمله‌ها که جاِی خود دارند، و ظرف‌هاِیِی بشرِی هستند که مظروف‌هاِی وحِیانِی را در خود جاِی مِی‌دهند و همه از خزانۀ عقل و خِیال پِیامبر برمِی‌خِیزند و معانِی بِی‌صورت را در آغوش مِی‌کشند.[١]

ذکر سخنان صاحب مقاله بدِین جهت بود که خوانندۀ گرامِی به‌روشنِی از زواِیا و نکات آشکار و پنهان اِین نظرِیّه مطّلع گردد و در مقام نقض و ابرام، نکتۀ مبهم و ناگفته‌اِی باقِی نماند.

نقد تصوِیرسازِی صاحب مقاله از وحِی

و امّا مطلبِی را که در تشبِیه وحِی به درخت و ثمرۀ آن گفته شده است، قبلاً به نقد و بطلان آن پرداختِیم و اِینک به تناسب بحث جبرائِیل و کِیفِیّت نزول آن، دوباره توضِیحاتِی را مِی‌آورِیم.

گفته شده است محِیِی‌الدِّین عربِی در فصّ شِیثِی از فصوص الحکم مطلبِی در تأِیِید نظرِیّۀ ذکر شده، فرموده است و کلام اِیشان مؤِیّد اِین مطلب است که: هرچه از رسول خدا در راستاِی حقاِیق وحِیانِی صادر مِی‌شده است، نتِیجۀ کشفِیّات و شهود خود رسولالله است که زاِیِیدۀ تجربۀ شخصِی و قبِیله‌اِی و کِیفِیّت تربِیت فرهنگِی اوست. پس ممکن است که در اِین کشفِیّات چه‌بسا اشتباه و بطلان و مخالفت با علم و معارضت با واقع راه ِیافته باشد؛ و اگر رسول خدا در زمان ما به رسالت مِی‌رسِید قطعاً کشفِیّات او منطبق با علم روز و بدون اشتباه و خلاف‌هاِی وحِی در ِیک‌هزار و چهارصد سال قبل بوده است، و بسِیارِی از احکامِی که مطابق با فرهنگ و تعامل نسل جاهلِیّت بوده است ـچون قانون برده‌دارِی، مسائل ارث زن، ارتباط زن و شوهر از جنبۀ حقوقِی، احکام قصاص و دِیات و غِیرهـ امروزه نمِی‌بود و در همۀ اِین امور تساوِی حاکم مِی‌گشت، و نِیز در موردِ إخبار از قِیامت و بهشت و دوزخ نِیز داستان صورت دِیگرِی پِیدا مِی‌نمود، و بر اِین قِیاس.

حال ببِینِیم اِین نتاِیج که بر اصل نظرِیّه مترتب‌اند، تا چه اندازه با واقع و حقِیقت

[١]. مقالۀ طوطِی و زنبور، مطلب سوّم و چهارم.