در اِین آِیات مشاهده مِی‌کنِیم که صرِیحاً خداِی متعال مِی‌فرماِید: ِیوسف هِیچ راه دِیگرِی براِی گروگان گرفتن برادرش جز اِین طرِیق در اختِیار نداشت. و اِین راه را ما به او نشان دادِیم.

حال سؤال اِین است: کدام آِیه از آِیات قرآن به خلاف واقع است که داراِی مصلحت و ارزش است و خداوند هِیچ راه و طرِیقِی را براِی تحصِیل غرض و هدف خود سراغ ندارد مگر از راه اِین دروغ مصلحت‌آمِیز؟ و هِیچ عبارت و کلامِی را براِی اِین غرض و مقصود سراغ ندارد مگر همِین عبارت دروغ و همِین کلام خلاف؟ و لذا نه‌تنها دروغ مصلحت‌آمِیز در قرآن به نحو احتمال حتِّی ِیک در مِیلِیون نمِی‌باشد، بلکه اصلاً تصوّر چنِین مسئله‌اِی ممکن نخواهد بود!

شرط سوّم: خطِیرتر و مهم‌تر بودن مصلحت دروغ از فساد و قبح آن

شرط سوّم: مطلب دِیگرِی که در بحث حسن دروغ مصلحت‌آمِیز مطرح است اِین است که: دروغ مصلحت‌آمِیز باِید در موقعِیّتِی باشد آن‌چنان خطِیر که فوت آن مصلحت در چنان موقعِیّتِی بسِیار خطِیرتر و مهم‌تر از فساد و قبح آن دروغ باشد؛ و لذا در امورِی که از نظر عرف عقلاء داراِی اهمِّیت و ارزش بالاِیِی است به‌کار مِی‌رود نه در هرجا و هر مورد، مثلاً در اصلاح ذات‌البِین و ِیا در رفع خطر از افراد و امثال ذلک.[١] و ما در هِیچ آِیه‌اِی از آِیات قرآن چنِین مواردِی ندارِیم تا خداِی متعال مجبور به استفاده از دروغ مصلحت‌آمِیز شود.

بنابراِین تصوّر وجود دروغ مصلحت‌آمِیز در کتاب الهِی از اساس و اصل بِی‌اصل و بِی‌اساس است.

نقد کلام برخِی منتقدان مبنِی بر نشئت‌گرفتن اباطِیل صاحب مقاله از مسئلۀ وحدت وجود

عدم ارتباط مسئلۀ وحدت وجود با اباطِیل صاحب مقاله

و امّا مطلبِی که از سوِی برخِی به عنوان رِیشه و منشأ اِین اباطِیل مطرح شده است، مسئله وحدت وجود از طرفِی و توغّل در افکار صوفِیانه از طرف دِیگر است،[٢]

[١]. جهت اطّلاع بِیشتر پِیرامون موارد جواز کذب و شراِیط آن رجوع شود به إحِیاء العلوم، ج ٩، ص ٤٠؛ المحجّة البِیضاء، ج ٥، ص ٢٤٣.

[٢]. رجوع شود به مجلۀ افق حوزه، شماره ١٨٥، پاسخ آِیةالله مکارم شِیرازِی به سخنان عبدالکرِیم سروش.