افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٥٠٥ - تجرّد و بِیصورتِی حقِیقت وحِی

مختلف و اختلافات متنوّع در ماهِیّت‌هاِی گوناگون و هوِیّت‌هاِی متماِیز؛ وحِی در امور اخلاقِی با وحِی در احکام تکلِیفِی الزامِی متفاوت است، وحِی در احکام اعتقادِی با وحِی در تکالِیف ظاهرِی فرق مِی‌کند، وحِی در إخبار از وقاِیع خارجِی مادِّی با وحِی از حقاِیق مثالِی و برزخِی دو گونه است، وحِی در مفاهِیم کلِّیۀ عقلانِی و رقائقِ دقائق اسمِی و وصفِی با وحِی در مسائل جزئِی اختلاف در بِی‌نهاِیت دارند و همِین‌طور....

بنابراِین وحِی نمِی‌تواند ابتدائاً داراِی صورت باشد، چه صورت حُکمِی و چه صورت حادثۀ تکوِینِی. و اِین مرتبه را لوح محفوظ گوِیند، و اِین همان رتبه‌اِی است که در کلام شِیخ اجل محِیِی‌الدِّین عربِی ـقدّس الله سرّهـ نسبت به عِین ثابتِ حضرت پِیامبر در فصوص الحکم ذکر شده است؛ چنانچه در برخِی از احادِیث نِیز به اِین نکته تصرِیح شده،[١] و نِیز مقصود آِیۀ شرِیفه است:

(وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ)؛[٢] «و جمِیع حوادث و وقاِیع عالم وجود را در نفس امام مبِین گردآورِی نمودِیم.»

که منظور از (مُبِينٍ) در اِین آِیه به معناِی آشکارکننده و صورت‌دهنده و ظاهرکنندۀ در عالم خارج است.

تجرّد و بِی‌صورتِی حقِیقت وحِی

تا اِینجا در مطلب مشکلِی پِیش نمِی‌آِید و در اِین قسمت، اعتقاد ما با عقِیدۀ صاحب مقاله نسبت به مجرّد بودن وحِی و بِی‌صورتوشکل بودن آن تفاوتِی ندارد و ما نِیز معتقد به وحِی بِی‌هِیئتومثال و نامحدود به قِیود زمان و مکان مِی‌باشِیم؛ و إشکال در ترسِیم وحِی از ناحِیۀ صاحب مقاله از اِینجا به بعد شکل مِی‌گِیرد و ما نِیز به نوبۀ خود، نقد را در همان نقطۀ افتراق وارد مِی‌کنِیم.

براساس مطالبِی که در کِیفِیّت رتبه‌بندِی عوالم ذکر شد و علِّیّت هر مرتبه نسبت به مرتبۀ پاِیِین مشخّص گردِید، دِیگر جاِی ابهام و اجمالِی باقِی نمانده است

[١]. الاحتجاج، ج ١، ص ٦٠.

[٢]. سوره ِیس (٣٦) آِیه ١٢.