افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٦٤٥ - اندکاک سالک در حقِیقت اطلاقِی حضرت حق بهواسطۀ امحاء حدود وجودِی خود

و بروز حالات وَجد و مَحْو و از خود بِی‌خود شدن را که نوعِی جذبه به‌حساب مِی‌آِید، از قسم حلول مِی‌دانند.

اندکاک سالک در حقِیقت اطلاقِی حضرت حق به‌واسطۀ امحاء حدود وجودِی خود

و امّا تصوِیر دِیگر از مسئلۀ حلول: همان شدّت انغمار در جذباب الهِی و رفع إنِّیّت و استقلال از ذات مدرک، و مشاهدۀ حقِیقت وجود به شهود حضورِی و عِینِی است. در اِین تصوِیر، سالک حدود وجودِی خود را از دست مِی‌دهد و مندکّ در حقِیقت اطلاقِی حق مِی‌گردد، و از حدود و قِیود هوِیّت او چِیزِی باقِی نمِی‌ماند تا خدا در او حلول نماِید. در اِین فرض، خدا در او حلول نکرده است، بلکه او خود را به خدا رسانِیده است، و به قول سعدِی شِیراز:

و در اِین تصوِیر نِیز تعابِیر و مضامِینِی از معصومِین علِیهمالسّلام وارد است.

مثلاً در دعاِی کمِیل حضرت عرضه مِی‌دارد:

و قَلبِی بِحُبِّکَ مُتَِیَّمًا؛[٢] «پروردگارا! قلب و ضمِیر مرا حِیران و دِیوانۀ خودت گردان.»

و ِیا کلام رسول خدا صلِّی الله علِیه و آله و سلّم دربارۀ امِیرالمؤمنِین علِیهالسّلام که فرمودند:

لاتسُبُّوا علِیًّا، فإنّه ممسوسٌ فِی ذات الله؛[٣] «از علِی بدگوِیِی مکنِید، زِیرا علِی خدا زده است (و کسِی را که خدا زده شده است دِیگر نسبت به کار او مدح و مذمّت نشاِید).»

در اِین تعبِیر، مقصود پِیامبر اِین نِیست که ـنعوذباللهـ خداوند در جسم علِی ورود و حلول پِیدا کرده است، بلکه تفسِیر اِین کلام اِین است که علِی از مراتب نفسِی

[١]. مواعظ، سعدِی، غزلِیّات، غزل ١٨.

[٢]. مفاتِیح الجنان، فقره‌اِی از دعاِی کمِیل.

[٣]. مناقب آل أبِی‌طالب، ابن‌شهرآشوب، ج ٣، ص ٢٢١.