افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٣٢٣ - نقد کلام «شاعران منبع الهام را درون و انبِیا برون مِیدانند»

و بدون هِیچ‌گونه شائبۀ خطا و دخالت نفس و هواِی نفسانِی بود.

حال چون رؤِیا از پِیامبر صادر گشته باِید حتماً صادق، و از غِیر پِیامبر باِید حتماً کاذب باشد؟!

مطالبِی را که انسان در رؤِیاها به‌دست مِی‌آورد و اتّصالِی را که بنده با خداِیش در خواب احساس مِی‌کند، واقعاً محِیّرالعقول و شگفت‌آور است و حکاِیت از ِیک نوع اتّصال مستمرّ بِین بنده و پروردگار خوِیش دارد که به‌هِیچ‌وجه نمِی‌توان آن را با معِیارها و مِیزان‌هاِی مادِّی و دنِیوِی به قِیاس آورد و در او خدشه وارد نمود.

اِین بنده چون ساِیر افراد که تا حدودِی در اِین زمِینه به مطالبِی دست ِیافته‌اند اذعان مِی‌کنم:

اگر ما نتوانِیم به اِین رؤِیاها و اتّصالات قطعِیّه که هِیچ شکِی در صحّت و واقعِیّت آنها وجود ندارد، نام وحِی و الهام بگذارِیم، پس چه گوِیِیم؟! مگر شرط تحقّق وحِی، نزول جبرائِیل به صورت است، و به سِیرت ناممکن؟! مگر بر مادر حضرت موسِی جبرائِیل نازل شد؟ و بر زنبور عسل جبرائِیل نازل مِی‌شود؟ و بر سماوات نِیز صورت جبرائِیل حضور خارجِی و عِینِی مِی‌ِیابد؟ بلِی، بر همۀ اِینها جبرائِیل نازل مِی‌شود امّا نه به صورت، بلکه به سِیرت و معنا؛ و نه به شکل و شماِیل، بلکه به وجود تجرّدِی و سعۀ مرتبتِی که همۀ علوم و ادراکات جزئِیّه را تحت نفوذ و هِیمنۀ ملکوتِی و ولاِیت خوِیش درآورده است.

در مبحث علم به‌طور مبسوط روشن گشت که جمِیع مدرکات صادقه و منطبق با واقع، به‌واسطۀ نزول حقِیقت اسم علِیم در قوالب و شِباک جزئِیّه توسّط ملک مقرّب الهِی، حضرت جبرائِیل صورت خارجِی پِیدا مِی‌کند؛ چه آن صورت به‌واسطۀ فکر و اندِیشه و ترتِیب مقدّمات و قضاِیا باشد، ِیا به طور دفعِی و ـبه اصطلاحـ ابداعِی در نفس اشِیاء صورت پذِیرد.

نقد کلام: «شاعران منبع الهام را درون و انبِیا برون مِی‌دانند»

بناءً‌علِی‌هذا در پاسخ کلام بزرگان که گفته‌اند: