افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٢١٣ - مشابهت مدرکات وحِیانِی و غِیر وحِیانِی در تنزّل از جانب حقّ متعال

بسم الله الرّحمن الرّحِیم

مشابهت مدرکات وحِیانِی و غِیر وحِیانِی در تنزّل از جانب حقّ متعال

در دو بحث گذشته که ِیکِی دربارۀ توحِید افعالِی و دوّم در مورد حقِیقت علم و ادراک و انواع آن بحث شد، اِین مطلب روشن شد که همۀ حوادث و پدِیده‌ها در عالم تکوِین ـچه در مورد انسان و افعال او و چه در مورد ساِیر موجوداتـ براساس برهان فلسفِی و منطق توحِید قرآنِی و بِیانات حضرات معصومِین علِیهمالسّلام، ناشِی از مبدأ وجود و حقِیقت مطلق حِیِّ قادر علِیم مِی‌باشد؛ و هِیچ ذات و موجودِی در دائرۀ هستِی و نظام تکوِین و هِیچ فعل و حرکتِی، خارج از اراده و مشِیّت و اختِیار پروردگار نمِی‌باشد. چه جمِیل و چه قبِیح، چه زشت و چه زِیبا، چه ارزشمند و چه فاقد ارزش و قِیمت، چه اختِیارِی و چه غِیراختِیارِی، چه مجرّد و چه مادِّی، همه و همه منتسب به آن ارادۀ واحده و مشِیّت مطلقۀ لاِیتناهِی الهِی مِی‌باشند. الاّ اِینکه اِین حوادث و افعال در مورد انسان و هر موجودِی که داراِی اراده و اختِیار است، چون جنّ و شِیطان و ملائکه و غِیره، نفس اختِیار و ارادۀ آن موجود نِیز ِیکِی از سلسلۀ علل و عوامل به‌وجودآورنده و ظاهرکنندۀ آن اراده و تقدِیر الهِی مِی‌باشد؛ بدِین معنا که ارادۀ الهِی بر خلق حوادث و افعال منتسب به بشر و ساِیر موجودات درّاکه و شاعر، بر تحقّقِ فعلِ آن موجود با لحاظ اختِیار و خواست خود او تعلّق گرفته است، و اِین خواست و اراده، فعل بشر را از انتساب اصل فعلِ بدون اختِیار ـچنانچه در ساِیر موجودات فاقد ادراک و ارادۀ بشرِی و اختِیارِی استـ متماِیز مِی‌کند.