به ِیک‌چنِین حقِیقت لاِیُنکَر و رفِیع، چطور اطّلاع ملائکه را باز به وجود قوۀ غضبِیّه و شهوِیّه برگردانده‌اند و به صرف ترکّب انسان از اِین دو قوّه، حکم به اِیجاد فساد و خونرِیزِی نموده است؛ درحالِی‌که مذکور گشت: هِیچ رابطۀ منطقِی بِین اِین دو مسئلۀ وجود ندارد. اقرار و اعتراف به وجود صور ملکوتِیّه و برزخِیّۀ اعِیان خارجِی و اشِیاء مادِّی، موجب علم و اطّلاع بر حوادث خارجِی قبل از تکوِین آنها خواهد بود.

نتِیجه و حاصل نکتۀ اوّل آنکه: تمام عالم وجود در سلسلۀ مراتب خوِیش به نحو ثابت و پاِیدار حضور عِینِی و خارجِی دارد، و آنچه که مربوط به عالم اجسام و حوادث عالم طبع است گرچه هنوز وجود طبعِی و جسمانِی آنها محقّق نشده است، امّا ساِیر مراتب آنچه، به صورت تجرّدِی تام و چه به صورت تجرّدِی ناقص که ملازم با صورت برزخِی است در عالم برزخ و مثال موجود است؛ الاّ اِینکه براِی ادراک و شهود اِین حقِیقت برزخِیّه و مثالِیّه باِید به استعداد و تهِیّؤ تام رسِید، وگرنه ممکن است در کِیفِیّت رؤِیت اشتباه و خلط پِیدا شود، چنانچه دربارۀ مسئله ظهور حضرت ولِی‌عصر ارواحنا فداه اِین اشتباه صورت گرفته است.

نکتۀ دوّم در آِیات کِیفِیّت خلق آدم

تعلِیم اسماء الهِی به انسان علّت افضلِیّت بر ملائکه

نکتۀ دوّم: تصرِیح آِیه شرِیفه بر تعلِیم اسماء است که از جانب پروردگار دربارۀ حضرت آدم صورت گرفت، و اِین مسئله بود که علّت سجدۀ ملائکه را به آدم توجِیه مِی‌نمود و سّر خضوع و خشوع ملائکه را در قبال خلقت انسان برملا مِی‌سازد؛ زِیرا امر به سجده از ناحِیۀ پروردگار نمِی‌تواند عبث و بِیهوده و بِی‌علّت باشد، سجده فقط اختصاص به ذات احدِیّت دارد و بر غِیر از خدا حرام است و در آِیات قرآن در موارد عدِیده بر اِین مطلب تصرِیح شده است،[١] حال به چه لحاظ و علّتِی خداِی متعال

[١]. سوره فصّلت (٤١) آِیه ٣٧: (وَمِنْ آيَاتِهِ اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ لَا تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ)؛

سوره جن (٧٢) آِیه ١٨: (وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا)؛

سوره نجم (٥٣) آِیه ٦٢: (فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا).