نکتۀ سوّم:در اِین اِیّام که مشغول نگارش اِین اوراق مِی‌باشم، توفِیق رفِیق گردِیده به اتّفاق جمعِی از دوستان به زِیارت أعتاب عالِیات مشرّف شدم. شبِی در صحن مطهّر حضرت سِیّدالشّهدا علِیهالسّلام در اِین نکته متفکّر بودم که آخر چه مِی‌شود که انسان در حضِیض سقوط و دنائت به حدِّی برسد که حاضر شود طفل شِیرخوار معصومِی را هدف تِیر قتّالۀ خوِیش گرداند و جان کودک بِی‌گناهِی را اِین‌چنِین ددمنشانه بستاند؟!

علّت سقوط قاتلان حضرت سِیّدالشهدا علِیهالسّلام در اِین ورطه از سبُعِیّت و عناد در مقابل حق

و پاسخ اِین سؤال را در اِین نکته ِیافتم که اِین افراد از ابتدا نمِی‌باِیست به اِین مرتبه از سقوط و سبُعِیّت درافتاده باشند، و چه‌بسا اگر در زمان گذشته چنِین حادثه‌اِی براِی اِین فرد اتّفاق مِی‌افتاد، از پذِیرش اِین عمل به شدّت استنکاف مِی‌نمود و آن را از جملۀ اطوار حِیوانِی قلمداد مِی‌کرد؛ امّا اکنون بسِیار سهل و آسان و با آغوشِی باز، دست به چنِین جناِیتِی مِی‌آلاِید و او را باکِی نخواهد بود.

و اِین است نتِیجۀ استدراج! نفس انسان در روِیاروِیِی با حق چنانچه جانب حق را گرفت و به آن و لوازم آن و تبعات آن ملتزم گردِید، سعه و قابلِیّت او براِی پذِیرش و تلقِّی حقِّی دشوارتر و حادثه‌اِی سنگِین‌تر آماده مِی‌شود و در مقابل آن تسلِیم مِی‌گردد و سر خضوع و خشوع فرود مِی‌آورد و همِین‌طور اِین دِیالوگ ادامه مِی‌ِیابد تا نفس به نقطۀ فعلِیّت و مرتبۀ تجرّد تام نائل گردد؛ و در مقابل اگر از پذِیرش حق، روِی‌گردان شود و مصالح و منافع شخصِی را بر قبول حق و التزام به تبعات آن ترجِیح دهد، نفس او مکدّر و ظلمانِی خواهد شد و استعداد او براِی پذِیرش باطلِی دِیگر بِیشتر مِی‌شود و انجام امر باطل و ظلم به‌جاِی عدل و حقِیقت در او آسان‌تر مِی‌شود و دغدغه و تشوِیشِی را که در اواِیل هنگام پذِیرش باطل احساس مِی‌نمود دِیگر در نفس خود نمِی‌ِیابد، و اِین سِیکل واژگون هم‌چنِین ادامه مِی‌ِیابد تا جاِیِی که دِیگر حق، موقعِیّت و جاِیگاه خود را با باطل عوض مِی‌کند و هر کجا حقِّی بود آن را مردود مِی‌شمرد و باطل را پذِیرا مِی‌شود. اِین مرتبه را مسخ گوِیند؛ و آِیه شرِیفه نِیز بر اِین مرتبه نظارت دارد آنجا که مِی‌فرماِید: