تا سال‌ها بگذرد و قضاِیا و حوادث آِینده، پرده از روحِیّات شِیطانِی و اهواء ظلمانِی او بردارد ِیا برندارد. چنانچه اِین مسئله هزاران هزار بار در طول تارِیخ در جوامع بشرِی اتّفاق افتاده است و پس از گذشت سال‌ها مردم درِیافته‌اند چه کلاهِی بر سرشان رفته است و چه‌سان نقد عمر را در راه شهوات و امِیال نفسانِی و منِیّت‌ها و أنانِیّت‌هاِی اِین ناپاکان باخته‌اند و عمر خود را تلف نموده‌اند و چه سرماِیه‌ها و نقدجان‌هاِیِی که نثار خودکامگِی و خباثت نفس اِین افراد نکرده‌اند!

و ِیا بالعکس، در بسِیارِی از موارد دِیده شده است که افراد نسبت به صلحاء و اتقِیاء حتِّی اولِیاِی الهِی و عرفاء ربّانِی، چه سوءظن‌ها و اعتقادات خلاف داشته‌اند و پس از گذشت زمانِی، خلاف آن ثابت شده و موجب ندامت و شرم‌سارِی اشخاص گردِیده است.

و همۀ اِینها دلِیل اِین است که معرفت و آگاهِی ما با معرفت و بِینش اولِیاِی الهِی، از زمِین تا عرش متفاوت است؛ ما حدس مِی‌زنِیم و آنها مِی‌بِینند، ما با چشم مشاهده مِی‌کنِیم و آنها با چشم باطن درون را تماشا مِی‌کنند، ما براِی اطّلاع از ِیک حادثه به کتاب و شنِیده‌ها مراجعه مِی‌کنِیم، و آنان به نفس و قلب خود رجوع مِی‌کنند. شرح اِین داستان در فصل دوّم کتاب در بحث حقِیقت علم به طور مبسوط گذشت.[١]

بنابراِین رسول خدا در معرفتش نسبت به حوادث زمان و ازمنۀ آِینده به کدام کتاب و ِیا شنِیده‌اِی استناد کرده است؟ از آِیات قرآن بگذرِیم، در صحبت‌ها و سخنان عادِی رسول خدا که سراپا إخبار از مغِیبات بود، رسول خدا به کدام مرجع استناد مِی‌کرد؟

افرادِی که در حول و حوش رسول خدا بودند از صبح تا به غروب شاِید موارد عدِیده‌اِی از إخبارها و مطالبِی از غِیب از آن حضرت مِی‌شنِیدند که تمامِی آنها در کتب و توارِیخ مشروحاً ثبت گردِیده است و به برخِی از آنها در مبحث علم اشاره شد؛ حال اِین إخبارها از کجا آمده است؟ جناب دکتر مِی‌فرماِیند: «اطّلاع و معرفت

[١]. رجوع شود به ص ١١٩ و ١٧٧ـ١٨٠.