و السماواتُ مساکنُ الملائکةِ کما ِیستفاد من قوله: (وَكَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ)،[١] و قوله: (لَا يَسَّمَّعُونَ إِلَى الْمَلَإِ الْأَعْلَى وَيُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ).[٢]

فللأمر نسبةٌ إلِی کلّ سماء باِعتبار الملائکة الساکنِین فِیها، و نسبةٌ إلِی کلّ قبِیل من الملائکة الحاملِین له باعتبار تحمِیله لهم، و هو وحِیُه إلِیهم، فإنّ الله سبحانه سَمّاه قولًا کما قال: (إِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَيْءٍ إِذَا أَرَدْنَاهُ أَنْ نَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ).[٣]

فتحصَّل بما مرّ أنّ معنِی قوله: (وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاءٍ أَمْرَهَا)، أوحِی فِی کلّ سماء إلِی أهلها من الملائکة الأمرَ الإلَهِی المنسوبَ إلِی تلک السماء المتعلَّقِ بها. و أمّا کون الِیومِین المذکورِین فِی الآِیة ظرفًا لهذا الوحِی، کما هما ظرفٌ لخلق السماوات سبعًا، فلا دلِیل علِیه من لفظ الآِیة.[٤]

«و اگر مراد از امر در اِین آِیات، همان امر تکوِینِی الهِی باشد که عبارت است از کلمۀ اِیجاد تکوِینِی؛ ـچنانچه از آِیۀ شرِیفه در سوره ِیس استفاده مِی‌شود، آنجا که مِی‌فرماِید: (اِین است و جز اِین نِیست که امر پروردگار وقتِی که اراده‌اش بر خلقت شِیئِی تعلّق بگِیرد، اِین است که بگوِید: بوده باش.)ـ دراِین‌صورت، اِین آِیات با إنضمام به برخِی از آِیات دِیگر، اِین معنا را مِی‌رساند که: امر الهِی که تنفِیذ پروردگار و اجراِی اوامر در عالم خاکِی مِی‌باشد، عبارت است از خلق اشِیاء و پدِید آمدن حوادث و وقاِیع، که ملائکۀ پروردگار آن را از جاِیگاه اراده و مشِیّت حق حمل مِی‌نماِیند و با خود از آسمان‌هاِی غِیبِی عبور مِی‌دهند و ِیکِی‌ِیکِی، آنها را درمِی‌نوردند تا اِینکه آن امر را به زمِین و عالم خاکِی برسانند.

و در رساندن آن امر، ملائکۀ هر آسمان آن را از ملائکۀ آسمان بالاتر تحوِیل مِی‌گِیرند و به نفوس ملائکۀ آسمان پاِیِین‌تر از خود تحوِیل مِی‌دهند؛ چنانچه

[١]. سوره نجم (٥٣) آِیه ٢٦.

[٢]. سوره صافّات (٣٧) آِیه ٨.

[٣]. سوره نحل (١٦) آِیه ٤٠.

[٤]. المِیزان فِی تفسِیر القرآن، ج ١٧، ص ٣٦٩.