سفر كند نماز ظهر و عصر بر او واجب است هر چند كه همه ركعت‌هاى چهارگانه‌اش در اول زوال ظهر واقع شود، و اگر نذر كرده باشد كه مثلًا در روز جمعه سفر كند و در محلى نيت روزه كرد آنگاه اول طلوع خورشيد با چنان هواپيمايى مسافرت كرد و تمامى روزش در اول طلوع واقع شد آيا به نذر خود وفا كرده يا نه؟ و اگر بعد از گذشتن ساعات يك روز هواپيما به سرعت خود بيافزايد پس ناگزير در بين الطلوعين داخل شده سپس در شب يعنى سحر داخل مى‌شود و سرنشين فرضى روز جمعه را به اين صورت روزه گرفته باشد آيا به نذر خود وفا كرده يا نه؟ بعيد نيست روزه‌اش صحيح باشد و به نذر خود وفا كرده باشد، بله اگر تمامى‌ساعات روز در اول طلوع خورشيد باقى نباشد بلكه بعد از گذشتن يك دو ساعت و قبل از گذشتن ساعات طول روز سرعت بگيرد و داخل در شب جمعه شود ظاهراً به نذر خود وفا كرده است چون همه روز جمعه را روزه نگرفته است.

مسأله ١٠- اگر با هواپيمايى سفر كند كه سرعتش از حركت زمين بيشتر باشد و مسيرش از شرق به طرف غرب باشد اگر مثلًا در نيمه شب حركت كرده باشد، زمانى كه خورشيد براى اهل افقى طلوع كند او به نقطه مقابل آن افق در زير زمين رسيده قهراً از سمت مغرب آفتاب برايش طلوع مى‌كند، عكس طلوعى كه براى اهل زمين دارد، براى چنين كسى آيا اعتبار و معيار طلوع و غروب نسبت به خود او است يا طلوع و غروب نسبت به اهل زمين؟ اگر طلوع و غروب نسبت به خود او باشد، قبل از طلوع خورشيد از مغرب او نماز صبح را مى‌خواند با اينكه در آن هنگام خورشيد از اهل زمين غروب مى‌كند مثلًا، و وقت نماز مغرب و عشائش بعد از غروب خورشيد از خود او است و غايب شدن آن در افق شرقى است. يا آنكه او نيز تابع اهل زمين است و در نتيجه هنگام طلوع خورشيد براى او از سمت مغرب تا گذشتن مقدار چهار ركعت نماز، مختص به نماز عصر است و از آن به بعد وقت اشتراكى نماز ظهر و عصر است تا مقدار چهار ركعت مانده به هنگام ظهر كه آن مقدار، وقت اختصاصى ظهر است و نيز او بايد بعد از غروب خورشيد كه نسبت به اهل زمين بين الطلوعين است نماز صبح را بخواند و بعد از آن به وقت اختصاصى عشاء مى‌رسد و سپس به وقت اشتراكى مغرب و عشاء و در آخر به وقت اختصاصى مغرب؟ مسأله محل اشكال است هر چند كه بعيد نيست محكوم به تبعيت از اهل زمين باشد و هر نمازى را با وقت اهل زمين بخواند.

مسأله ١١- اگر با سفينه فضايى به خارج جو يعنى آنجا كه ديگر زمين جاذبه ندارد سفر كند قهراً در آنجا او مانند هر چيز ديگر وزن نخواهد داشت پس اگر بتواند در كف سفينه بايستد به طورى كه پاهايش سمت زمين قرار گيرد بايد نماز را ايستاده و با رعايت جهت‌