مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٤١٠ - گفتارى در عيوب موجب خيار فسخ و تدليس
مهريه را مالك مىشود.
مسأله ١٠- اگر زن يكى عيوب موجب خيار را داشته باشد، و آن را از راه تدليس بر مرد پوشانيده باشد، و بعد از دخول نيز اين سبب به مرد فاش گردد. در صورتى كه مرد خواست آن زن را نگه دارد، كه بايست تمام مهريه او را بدهد، ولى اگر خواست نكاح را به خاطر آن فسخ نمايد زن مالك هيچ گونه مهريهاى نيست، و اگر مرد قبلًا تمام مهر او را داده باشد كه بايست آن را پس بگيرد. ولى اگر تدليس كننده خود زن نبوده، زوجه مستحق تمام مهريه است در صورتى كه اين مهريه به خاطر دخول بر ذمه شوهر ثابت شده باشد، زوجه آن را بايست به آن زن بپردازد و آنگاه برتدليس كننده رجوع نموده آنچه را كه به زوجه داده از او مىگيرد.
مسأله ١١- تدليس اينگونه تحقق مىشود كه در مقام ازدواج زن براى مرد به گونهاى توصيف بشود كه سالم است؛ به گونهاى طورى كه مرد از اين توصيف فريب خورده و زن را عقد او نمايد. ولى اگر به غير از شوهر گفته شود كه من سالم هستم و يا اگر به شوهر هم گفته به منظور ازدواج نبوده اين تدليس محقّق نيست. و ظاهر اين است كه به طريق سكوت نيز محقق مىشود به اين معنا كه زن مىداند معيوب است و با اين كه از اين عيب اطلاع دارد، معتقد است كه صحيح و سالم است و سكوت نمايد و شوهر را از عيب خود با خبر نسازد.
مسأله ١٢- كسى كه تدليس او باعث مىشود كه مهريه برگردن او ثابت شود و شوهر بعد از پرداخت آن به او رجوع نمايد، كسى است كه ازدواج مستند به فعل او گردد، چه ولىّ شرعى او باشد همانند پدر و جدّ پدرى، و چه ولىّ عرفى او باشد مانند مادر، برادر، عمو و دايى و هر كسى كه بدون اذن او دختر را به ازدواج كسى در نمىآورند. و همچنين بيگانهاى كه علاقه شديد و ارتباط محكمى با آن زن داشته باشد به صورتى كه بدون اجازه، او ازدواج را واقع نگردد. و بعيد نيست بگوييم واسطهاى هم كه براى پيوند دادن دو خانواده نزد آنان آمد و شد مىكند و براى ايجاد الفت بين دو طرف دست به اقداماتى مىزند نيز ملحق به تدليس كننده است.
مسأله ١٣- همانطور كه تدليس در عيوب موجب خيار محقق مىگردد در مطلق نقص و عيب نيز محقق مىشود همانند لوچ بودن چشم و امثال آن به اين صورت كه آن نقص را از طرف مقابل بپوشاند و همچنين است در صفات كامل زن همانند شرف، حسَب، نسَب و جمال و بكارت و ... به اين كه آن زن را توصيف نمايد به اين صفات كمال همانند اينكه بگويد: با كره است ولى آن زن باكره نباشد. امّا تدليس در عيوب موجب خيار اثرى جز فسخ ندارد و مىتواند به تدليس كننده بابت مهريهاى كه پرداخت نموده رجوع نمايد.