مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٤٠٩ - گفتارى در عيوب موجب خيار فسخ و تدليس
هم ندارد. در نتيجه، حاكم به منكر عيب دستور مىدهد به اين كه سوگند بخورد و او نيز از اين كار امتناع نمايد و سوگند را به مدعى برگرداند. كه در اين صورت اگر مدعى سوگند بخورد، عيب ثابت مىشود. و عيوب باطنى زنان به وسيله چهار زن عادله ثابت مىگردد. و تمام مواردى كه مانند اين مسأله است.
مسأله ٦- اگر عنن مرد ثابت شود و زن هم به آن وضعيت صبورى نمايد كه هيچ، ولى اگر به آن وضعيّت صبورى نكرد و نزد حاكم شرع شكايت كند تا از آن وضع رهايى پيدا كند، حاكم به مدت يكسال به مرد مهلّت مىدهد و آغاز مهلت هم از زمان شكايت زن نزد حاكم است در صورتى كه در اين مدّت توانست با آن زن و يا هر زن ديگر عمل زناشويى را انجام دهد، زن حقّ فسخ ندارد. و اگر چنين نشد زن حق دارد فوراً عقد خود فسخ نمايد. و اگر فوراً عقد را فسخ كرد و علّت آن جهل به حكم و يا فوريت قضيه باشد، خيار زن ساقط نمىشود، اگر كه ديگر حق فسخ ندارد. و اگر زن هم به زندگى با آن مرد راضى باشد، ديگر حق فسخ ندارد.
مسأله ٧- فسخ به عيب طلاق نيست. بلكه بر هم زدن عقد است چه اين كار از طرف مرد باشد و چه از طرف زن. پس، فسخ احكام طلاق را ندارد، مگر مسأله نصف شدن مهريه به خاطر عنن كه حكم آن مىآيد. همچنين شروطى كه در طلاق وجود دارد و در مورد فسخ صادق نيست. و فسخ نكاح يكى از طلاقهاى سه گانه كه باعث محلّل مىشود نيست و به حساب نمىآيد، و همچنين لازم نيست فسخ همانند طلاق زمانى واقع گردد كه زن در حالت حيض و نفاس نباشد و يا آنكه لازم نيست حتماً در برابر دو نفر شاهد عادل باشد.
مسأله ٨- مرد مىتواند عقد نكاح را به خاطر عيبى كه در زن موجود است فسخ نمايد بدون اينكه از حاكم اذن و اجازه بگيرد. و چنين زن به خاطر عيب مرد. بله اگر عنن مرد ثابت شده باشد اذن حاكم لازم است. و به اين خاطر حاكم بايست مدّت يكساله را براى مهلت به مرد تعيين نمايد؛ چون كه اين كار از جمله وظايف حاكم است. و اگر مدّت آن تمام گردد و مرد نتوانست وطى نمايد، زن مىتواند بدون رجوع به حاكم عقد را فسخ نمايد.
مسأله ٩- در صورتى كه مرد عقد را به خاطر يكى از عيوب زن فسخ نمايد، در صورتى كه عمل فسخ قبل از دخول به زن واقع گردد. مهريهاى نبايست بپردازد، ولى اگر بعد از دخول باشد، همان مهريه معلوم شده را بايد پرداخت نمايد. همچنين است اگر زن عقد را به خاطر عيب مرد فسخ نمايد. اگر فسخ نكاح بعد از دخول باشد مستحق تمام مهريه است. و اگر قبل از دخول بود چيزى را نمىتواند بگيرد، مگر در خصوص عنن كه نصف