مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٧٧٢ - يكى از مسائل نوظهور نماز و روزه و غير اينها در سفر با هواپيما و امثال آن است
قاذف قذف مىكند و همچنين اگر يقين حاصل شود كه آنچه در نوار است ضبط ماجرايى است كه در خارج واقع شده اما اگر چنين يقينى نباشد بلكه احتمال داده شود كه صداى ضبط شده صداى شخص ديگر است كه صدايش شبيه به صداى مقر و بينه و حاكم و قاذف است هيچ اثرى بر آن مترتب نمىشود نه بر آنچه از نوار پخش شده و نه بر آنچه مستقيماً پخش مىشود.
يكى از مسائل نوظهور نماز و روزه و غير اينها در سفر با هواپيما و امثال آن است
مسأله ١- نماز خواندن در هواپيما با رعايت قبله جايز است، و اگر در حالى كه رو به قبله وارد نماز شد هواپيما از سمت قبله به طرف چپ و يا راست منحرف گشت نمازگزار هم به تدريج به طرف قبله بر مىگردد و در حال برگشت سكوت مىكند، يعنى قرائت حمد و سوره و ذكر را ترك مىكند و نمازش صحيح است هر چند كه انحراف هواپيما به تدريج به جايى برسد كه درست خلاف جهت قبله است و اما اگر هواپيما دور بزند و نمازگزار هم به تبع آن پشت به قبله شود آنگاه خود را به طرف قبله برگرداند نمازش باطل است، و اگر هواپيما از روى شهر مكه و يا كعبه عبور كند و نمازگزار در حال نماز باشد نمازش باطل است چون (مكه يا كعبه زير واقع شده) ديگر رو به قبله بودن برايش ممكن نيست، و اما اگر هواپيما از بالا دور شهر مكه بچرخد و نمازگزار هم به تدريج خود را به طرف قبله بچرخاند نمازش صحيح است.
مسأله ٢- اگر سوار هواپيما شود و هواپيما چهار فرسنگ به طرف بالا و عمودى پرواز كند نماز سرنشين و روزهاش مىشكند و اگر دو فرسنگ عمودى پرواز كند و جاذبه زمين به طريق علمى تمام شود به طورى كه هواپيما بتواند در همان بالا بايستد و زمين دور خود را ادامه دهد و بعد از آنكه به فرض زمين نصف دور خود را زد هواپيما به زمين برگردد نماز و روزه خلبان و سرنشينان شكسته نمىشود مثلًا اگر هواپيما از بغداد به طور عمودى به آسمان برود تا جايى كه ديگر جاذبه زمين آن را به طرف خود نكشد و همان بالا بماند بدون اينكه خودش پرواز افقى داشته باشد و يا به تبع حركت زمين حركتى افقى داشته باشد و بعد از چند ساعت برگردد و در لندن فرود آيد نماز سرنشينان تمام است چون مسافرتى نكردهاند.
مسأله ٣- اگر به فرض نماز صبح كسى در تهران قضاء شود آنگاه سوار هواپيما شده و