مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٤٨٦ - مانع دوم ارث قتل است
مانع دوم ارث قتل است
مسأله ١- قاتل از مقتول ارث نخواهد برد، البته اين زمانى است كه قتل عمدى و از روى ظلم و ستم صورت گرفته باشد اما اگر او را به حق كشته باشد مثلًا به عنوان قصاص يا حد يا دفاع از جان و ناموس و مال خود كشته باشد از او ارث مىبرد، همانطور كه اگر قتل خطئى محض باشد مانند اينكه تير به طرف مرغى شليك نمايد اما تير خطا رفته و يكى از اقرباى او را بكشد، بله بنابر اقوى در اين چند فرض كه از اموال مقتول ارث مىبرد از خونبهايى كه عاقلهاش مىپردازد ارث نمىبرد، و اما در قتل شبه عمد، و آن زمانى رخ مىدهد كه قاتل مىخواهد عملى را عمدا در مورد مقتول انجام بدهد اما نه قصد قتل او را داشته باشد و نه آن عمل عملى باشد كه در حالت عادى كسى را بكشد مثل اينكه سيلى آهستهاى به كودك بزند ولى منجر به قتل او شود، در اين گونه موارد آيا حكم قتل عمدى محض را دارد كه مانع ارث است يا حكم خطاى محض را؟ دو قول وجود داردكه دومى اقوى است.
مسأله ٢- در قتل عمدى ظالمانه و مانع شدنش از ارث تفاوتى بين مباشرت و سببيت نيست بدهد، مثل اينكه با دست خود او را سر ببرد و يا هدف تير قرار دهد و يا آنكه او را در باغ وحش بيندازد و درندگان او را پاره پاره كنند و يا در محلى او را براى مدتى طولانى بدون نان و آب حبس كند و او از گرسنگى و تشنگى بميرد و يا طعامى مسموم نزد به او بدهد كه خبر از مسموميت آن ندارد كه به دست خود آن را بخورد و از اين قبيل كارهاى ديگر كه در آخر قتل را به كسى نسبت مىدهند كه آن سبب را فراهم كرده است، بله در برخى از سببيتها كه گاه گاهى منجر به قتل و تلف مىشود تلف را به فراهم آورنده سبب نسبت نمىدهند مثل اينكه كسى در سر راه عابران چاهى حفر نمايد و يا پوست خيار يا هندوانه را سر راه مردم بيندازد و مردم ليز بخورند و فرضاً كسى در اثر ليز خوردن فوت كند نمايد كه در اينگونه موارد اگر فراهم آورنده سبب ورثه آن كسى است كه مثلًا در چاه افتاده و مرد از او ارث مىبرد.
مسأله ٣- همانگونه كه قاتل از مقتول ارث نمىبرد، مانع از ارث ديگران كه در رتبه بعد هستند نيز نمىشود، پس آن كس كه در طبقه بعدى واقع است ارث را مىبرد و بود و نبود قاتل تأثيرى در آن ندارد، بنابراين اگر كسى پدر خود را كشت و پدر غير از او وارثى ندارد و خود قاتل نيز پسرى دارد آن قاتل همه ارث جد مقتول خود را مىبرد، و همچنين اگر اولاد مقتول منحصر باشد در همين پسرى كه او را كشته ولى خود ميت برادران و