مسأله ٢٤- در صورتى كه زوجه‌اى كه شوهرش مفقودالاثر شده است از طريق شواهد امر و نشانه يقين پيدا كند كه شوهرش از دنيا رفته است جايز است كه بعد از گذشتن عده وفات شوهر ديگرى اختيار نمايد و جواز ازدواجش نزد خداوند از نظر مسئوليت احتياج به مراجعه به حاكم ندارد. و كسى حق ندارد به او نيز اعتراض نمايد مگر كسى كه يقين دارد كه زن دروغ مى‌گويد و علم به مرگ شوهرش ندارد. بله در اين كه آيا مردى كه مى‌خواهد با او ازدواج نمايد مى‌تواند به ادعاى آن بسنده كند يا نه و همچنين كسى كه وكيل او شده است در عقد ازدواج با مرد ديگر مى‌تواند به ادعاى و اكتفا كند يا نه؟

محل اشكال است و براى چنين زنى نزديك‌تر به احتياط آن است كه با مردى ازدواج نمايد كه اطلاعى از اين معنا نداشته باشد كه وى شوهرى داشته است و مفقود شده است و مدركى براى جواز ازدواجش جز اين ادعا ندارد كه علم دارد شوهرش مرده است و خلاصه با مردى ازدواج كند كه استنادش در ازدواج با وى اين باشد كه وى مدعى است شوهر ندارد و نيز براى اجراء عقد نكاح چنين وكيلى انتخاب نمايد.

عده وطى به شبهه‌

مراد از وطى به شبهه اين است كه مردى با زنى بيگانه نزديكى نمايد به اين تصور كه آن همسر خود اوست كه در اين مثال شبهه موضوعيه است و يا با زنى ازدواج نمايد كه قبلًا برادر آن زن را وطى كرده است و تصور مى‌كرده كه اين ازدواج صحيح است كه در اين مثال شبهه مرد حكميه است.

مسأله ١- زنى كه با او عمل زنا انجام داده‌اند بنابر اقوى عده ندارد. چه از آن زنا حامله شده باشد و چه نه و اما زنى كه به شبهه با او جماع كرده‌اند بايست عده نگه دارد چه شوهردار باشد و چه بى شوهر، چه اين شبهه از دو طرف باشد و چه از يك طرف بلكه احتياط آن است كه اگر شبهه از طرف زن بوده است بايست حتماً عده نگه دارد.

مسأله ٢- عده وطى به شبهه همانند عده طلاق است كه هم حساب طهرهاى سه گانه است و همه به حساب ماه و اگر از اين وطى حامله شد عده آن وضع حمل است به تفصيلى كه قبلًا به آن اشاره شد؛ و زنى كه عده طلاق ندارد همانند زن صغيره و يائسه در وطى به شبهه نيز عده ندارد.

مسأله ٣- زنى كه به شبهه وطى شده است اگر شوهردار باشد بر شوهر او جايز نيست او