مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ١٠٤ - كتاب صلح
حدود يك سال مدت دارد نيز بنابر اقوى اثبات نمىشود.
مسأله ٥- متعلق صلح يا عين است يا منفعت و يا دين و يا حق، و هر كدام كه باشد در مقابل عوضى انجام مىگيرد و يا بدون عوض و در صورتى كه معوض باشد، عوض آن يا دين است يا حق يا منفعت، يا عين كه از اين چهار صورت مختلف پديد مىآيد كه همهى آنها صحيح است.
مسأله ٦- اگر صلح به عين و يا منفعتى تعلق بگيرد فايدهى آن اين است كه مورد مصالحه به ملك متصالح منتقل مىشود چه اين صلح معوض باشد و چه غير معوض، همين طور در جايى كه دينى كه صلح كننده از غير مصالح له طلب دارد و يا حق قابل انتقالى چون حق تحجير و حق اختصاص تعلق گرفته باشد، اما اگر صلح نسبت به دين باشد دينى كه ذمهى متصالح به آن مشغول است آن دين سقوط مىكند (فايدهاش سقوط دين است) و همچنين اگر نسبت به حق صورت پذيرد آن حق اسقاط مىشود ولى قابل انتقال نيست مانند حق شفعه و حق خيار.
مسأله ٧- صلح به مجرد انتفاع از ملك و يا فضا و بهرهورى از آن صحيح است مانند اينكه صاحب خانه در مورد سكونت در خانهاش با كسى مصالحه نمايد، و يا اينكه مدتى لباس او را بپوشد، و يا سر تير خانهاى كه مىسازد بر ديوار او بگذارد و يا اينكه آب خانهى او بر روى ديوار او بريزد، و يا ناودان خانهى او در محيط خانهى ديگرى قرار داشته باشد و مانند اين كارها، و يا با صاحب هر چيزى مصالحه نمايد كه خانهاش در فضاى آن قرار گيرد، و يا شاخههاى درختش در زمين او باشد همه اين صلحها صحيح است چه با عوض و چه بدون عوض.
مسأله ٨- همانا صلح حقوق قابل نقل و انتقال و اسقاط، صحيح است و حقى كه قابل نقل و انتقال و اسقاط نيست را نمىتوان صلح نمود ماند حق رجوع در طلاق رجعى و يا حق رجوع در بذل مال در طلاق خلع و مبارات و مانند آن.
مسأله ٩- آنچه كه در متبايعين شرط بود از جمله بلوغ، عقل و قصد و اختيار در متصالحين نيز شرط است.
مسأله ١٠- ظاهراً فضولى نيز در صلح جريان دارد حتى زمانى كه صلح بر اسقاط دين و حق باشد، هر چند اسقاط و ابراء فضولى بردار نيست.
مسأله ١١- صلح ميوه و سبزيجات و جاليزىها و غير اينها هر چند قبل از ظهور باشد براى يك سال نيز جايز است حتى اگر بدون ضميمه باشد، ولى اگر بيع بود جايز نبود.
مسأله ١٢- جهالتى كه در ساير معاملات موجب مشكل مىشود در صلح اشكال ندارد، اگر مصالحعليه براى طرفين مجهول باشد مانند اينكه مال يكى از دو طرف مخلوط به