مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ١٠١ - كتاب شفعه
به شفعه نمايد تمامى معاملات قبل از آن نيز صحيح مىگردد. و اگر از معاملهاى اخذ نمايد كه در وسط قرار دارد معاملات قبلى صحيح و معاملات بعدى باطل مىگردد همچنين اگر مشترى معاملهاى انجام داده مثلًا آن را وقف نموده باشد اگر شفيع اخذ به شفعه نمايد، معامله مشترى باطل مىگردد، اين احتمال هم هست كه بگوييم معامله باطل نشده بلكه مردد است اگر اخذ كرد باطل و اگر نكرد صحيح است.
مسأله ٢٠- اگر حصّهاى كه مشترى خريدارى كرده است به طور كلى از بين برود به طورى كه هيچ چيزى از آن باقى نماند، حقّ شفعه هم ساقط مىگردد ولى اگر بعد از آنكه شفيع اخذ به شفعه نمود و حصّه به دست مشترى و يا بدون دخالت عمل، تلف شود در صورتى كه شرايط اخذ به شفعه نيز مهيا بوده باشد ولى مشترى در تحويل دادن آن اهمال نموده است، ضامن تلف است و اگر بعد از اينكه تلف شده چيزى از آن باقى مانده باشد، مانند اينكه زلزله خانه را خراب كرده باشد شفعه ساقط نمى شود، و شفيع مى تواند اخذ به شفعه نمايد و باقى مانده ملك را در قبال پرداخت ثمن معامله به مشترى تملك نمايد و مشترى ضامن چيزى نيست، مگر اينكه تلف شدن به خاطر عمل خود مشترى باشد، كه در اين صورت ضامن تلف و ارش است، حتى اگر اين تلف به خاطر او در تحويل باشد نيز ضامن است.
مسأله ٢١- در اخذ به شفعه شرط است كه شفيع هنگام اخذ به شفعه بداند ثمن معامله چقدر بوده است. اين شرط، اگر أقوى نباشد احوط است، پس اگر بگويد: به هر مبلغى كه خريدهاى به همان شفعه نمودم، صحيح نيست هر چند كه بعد بهاى آن را متوجه شود.
مسأله ٢٢- حقّ شفعه به ارث برده مىشود و آن با اشكالى روبرو است و آن هم بخاطر كيفيّت به ارث بردن آن است كه اگر ورثه اخذ به شفعه نمودند مشفوع طبق تقسيمى كه خداى تعالى در ارث كرده است بين ورثه تقسيم مىگردد پس اگر صاحب اخذ به شفعه از دنيا برود و همسرى و پسرى از او به جاى مانده باشد، يك هشتم آن ملك به همسرش مىرسد و بقيه را فرزند مىبرد و اگر پسر و دختر از او مانده باشد مشفوع سه قسمت مىشود دو قسمت را پسر و يكى را دختر مىبرد و بدون موافقت همه ورثه يك نفر نمىتواند اخذ به شفع كند، حال اگر بعضى از ورثه از حق شفعه خود چشم پوشى نمايند آيا باز هم نسبت به بقيه حق شفعه هست يا نه؟ اشكال هست.
مسأله ٢٣- اگر شفيع قبل از اخذ به شفعه سهم ملك خود را بفروشد ظاهراً ديگر حق شفعهاى ندارد به خصوص اگر مىدانسته كه چنين حقى داشته است.
مسأله ٢٤- شفيع مىتواند حق خود را صلح نمايد حال با معوّض يا بدون عوض، و اثر