مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ١٦٠ - كتاب شركت
كتاب شركت
شركت عبارت است از اينكه چيزى به دو نفر يا بيشتر تعلق داشته باشد حال اين شركت مىتواند در عين باشد يا در دين يا در منفعت و يا در حق. سبب شركت گاهى به واسطهى ارث است و گاهى به واسطهى معامله و عقدى است كه نتيجهى آن انتقال است، مانند اينكه دو نفر با هم مالى را بخرند و يا آن را اجاره نمايند و يا آن را به وسيلهى مصالحه با حقى مشترك به دست آورند. شركت به دو صورت ديگر نيز رخ مىدهد كه آن متعلق به اعيان است: يكى حيازت آنها مانند اينكه دو نفر مشتركاً درخت جنگى را قطع نمايند و يا به اتفاق هم دلو آبى را از چاه بالا بياورند، دوم امتزاج مانند اينكه آب يكى با آب ديگرى ممزوج شود و يا سركه اين با سركه ديگرى ممزوج گردد. چه اين امتزاج قهرى باشد و يا اختيارى و البته سبب ديگرى هم هست كه آن را تشريك مىگويند و آن عبارتست از اينكه شخصى را در مال خود شريك نمايد كه اين امر با عقد شركت تا حدودى متفاوت است.
مسأله ١- امتزاج گاهى باعث شركت واقعى و حقيقى مىشود و آن در جايى است كه كه دو مايع هم جنس به طور كامل با هم مخلوط شوند مانند آب با آب و يا روغن با روغن و گاهى هم با غير هم جنس مانند مخلوط شدن روغن بادام با روغن گردو كه چنين خلطى امتياز آن دو را عرفاً به حسب واقع از بين مىبرد هر چند كه به حسب عقل ذرات آن دو از هم متمايز باشند، امّا مخلوط شدن جامدات آرد شده مانند آرد گندم در اين اينكه آيا مخلوط شدن آنها با هم باعث شركت واقعى مىشود يا نه محل اشكال و تأمل است و بعيد نيست كه در اين مورد شركت ظاهرى باشد و گاهى هم باعث شركت حكمى مىشود مانند مخلوط شدن گندم با گندم، جو با جو و بنا بر اقوى از همين دسته است مخلوط شدن گياهان دانهدار مانند خشخاش با ارزن و كنجد با كنجد. امّا اختلاط آن به غير جنس خود ظاهراً شركت نيست و بايد از راه صلح آن را چاره نمايند. همچنان كه احتياط تخلص به صلح و امثال آن چارهى كار است در مخلوط شدن گردو با گردو و بادام با بادام و هم درهم با دينار شبيه به هم كه طورى مخلوط شده باشند كه امتيازى باقى نباشد. امّا در آنچه قيمى است مانند اختلاط آنچه قيمى است مانند لباسهاى شبيه به