مورد جنايت را با موارد ديگر مقايسه كنند تفاوتى حاصل نمى‌شود، در اين‌گونه موارد چاره‌اى جز ارش به معنايى ديگر نيست و ارش به معناى ديگر عبارتست از حكمى‌كه قاضى كند و با آن ماده نزاع را از بين ببرد، يا اينكه دستور به مصالحه دهد و يا بر حسب مصلحت‌سنجى خود، مبلغى مقرر و يا مقدارى تعزير معين كند.

مقصد سوم در شكستن سر و زخم زدن است‌

كلمه شجاج- به كسر شين- جمع شجه- بفتح شين- به معناى جراحتى است كه بر خصوص سر وارد آيد. بعضى گفته‌اند شامل زخم زدن به صورت نيز مى‌شود، لكن از آنجا كه حكم هر دو يكى است اختلاف در آن ثمره‌اى ندارد. و شجاج چند قسم است:

اول- حارصه است- با كه در روايات از آن تعبير شده به حرصه. و حارصه اين است كه پوست سر را بخراشد بدون اينكه خونى در آيد و ديه آن يك شتر است و اقوى آن است كه حارصه غير از داميه است هم از نظر موضوع و هم از نظر حكم. و در حكم اين جنايت و جناياتى كه بعداً بيانش مى‌آيد، تفاوتى بين مرد و زن و كوچك و بزرگ نيست.

دوم- داميه است. و زخم داميه آن است كه اندكى در گوشت فرو رود و خون در آيد چه كم و چه زياد، به اين معنا كه وقتى فرو رفتن آلت در گوشت اندك باشد، كمى‌و زيادى جريان خون حكم داميه را مختلف نمى‌كند. و در اين گونه جنايات دو شتر است.

سوم- متلاحمه است. و آن زخمى‌است كه گوشت را پاره كند اما نه به حدى كه به مرتبه سمحاق كه مرتبه چهارم است برسد. و ديه آن سه شتر مى‌باشد. و زخم باضعه نيز همين متلاحمه است.

چهارم- سمحاق است. و آن زخمى‌است كه گوشت را به قدرى پاره كند كه به روپوش نازك استخوان برسد و در اين جنايت چهار شتر است.

پنجم- موضحه است. و آن زخمى‌است كه سفيدى استخوان را نمايان كند و در آن پنج شتر است.

ششم- هاشمه است. و آن زخمى است كه به استخوان نيز آسيب برساند و آن را بشكند. البته بايد در نظر گرفت كه در اين قسم ششم حكم مربوط به شكستن استخوان است، و پاره شدن گوشت در آن دخالتى ندارد. و ديه آن ده شتر است. و احتياط در تعيين سال شتران در جنايت خطائى اين است كه به روايت چهار قسمتى عمل شود (كه شتران را چهار قسمت كرده) و در جنايت شبه عمد، به روايت سه قسمتى عمل شود. در سابق هم گذشت كه گفتيم روايات، در ديه جنايت خطائى و شبه عمد، مختلف است، و ما در