مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٧٠٥ - مبحث دوم اسباب
ايستاده باشد و صاحبش سهلانگارى نكرده باشد او ضامن چيزى نيست.
مسأله ٨- اگر كسى در ملك خود و يا در ملكى مباح ديوارى بسازد و به مقدار متعارف پىريزى كرده باشد و از نظر كارشناسى ديوار صاف بوده به طورى كه عادتاً چنين ديوارى فرو نمىريزد ولكن با اينكه متمايل و كج ساخته نشده و با اينكه بناى خراب كردن آن را نداشته برخلاف عادت سقوط كند مثلًا زلزله و امثال آن، آن را فرو ريزد صاحب ديوار ضامن تلفاتى كه ديوارش به بار آورده نيست هر چند كه به طرف كوچه و راه و يا ملك ديگران سقوط كرده باشد، و همچنين است اگر ديوار درست ساخته نشده باشد لكن كجى آن به طرف ملك خودش بوده اما اگر كجى آن به طرف ملك غير و يا شارع بوده باشد ضامن تلفات ناشى از سقوط آن مىباشد، و همچنين است اگر ديوار را در ملك غير و بدون اذن مالك ساخته باشد، و اگر ديوارى را در ملك خود مستقيم ساخته بود لكن به طرف ملك غير كج شده باشد، و اگر ديوارى را در ملك خود مستقيم ساخته بود لكن به طرف ملك غير كج شده باشد اگر فرصت داشته و اقدام نكرده ضامن بودنش بى وجه نيست، و اگر شخصى ديگر ديوار او را خميده كرده باشد ضمان به عهده آن شخص است و مالك در صورتى كه فرصت و امكان اصلاح آن را نداشته ضامن نيست، و اگر امكان داشته و نكرده باز ضمان از آن شخص بر طرف نمىشود، چيزى كه هست آيا مالك هم ضامن مىشود يا نه؟ و آيا ورثه مقتولى كه ديوار به روى او سقوط كرده حق دارد به مالك مراجعه نموده ديه طلب كند، كه در اين صورت اگر مراجعه كرد و مالك خونبها را داد از شخص متعدى همان را مىگيرد؟ و يا اصلًا پاى مالك به ميان نمىآيد و تنها شخص متعدى ضامن است؟ بعيد نيست وجه دوم باشد.
مسأله ٩- اگر كسى در ملك خود به مقدار احتياجى كه دارد آتشى برافروزد و هيچ احتمال ندهد كه ممكن است آتش به خانه ديگران سرايت كند اگر اتفاقاً سرايت كند و انسانى و يا مالى را طعمه حريق سازد بدون اشكال ضامن نيست، همانطور كه اگر زيادتر از مقدار حاجت باشد و بداند كه اين مقدار آتش حتماً به خانه همسايه سرايت مىكند بدون اشكال ضامن است، در فرض اول ظاهر اين است كه اگر آتش به مقدار حاجتش هم بوده نه بيشتر در صورت علم به تعدى ضامن است، بلكه ظاهر اين است كه اگر عادت اقتضاى تعدى را داشته ولى او غفلت كرده نيز ضامن است تا چه رسد به صورتى كه غفلت هم نداشته باشد، و اگر آتشى بيش از مقدار احتياجش روشن كند ولكن محل طورى است كه عادت اقتضا دارد تعدى نكند مظنه آن نيز در بين نباشد ولى برخلاف عادت و به خاطر پيشآمدى ديگر سرايت كند ظاهراً ضامن نيست، اما اگر در همين فرض سرايت به خاطر عملى باشد كه خود او كرده ضامن است هر چند كه آتش به