مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٧٠٦ - مبحث دوم اسباب
مقدار حاجتش بوده باشد.
مسأله ١٠- اگر در ملك ديگران و بدون اذن صاحب ملك و يا در شارع عمومىو بودن مصلحت عابرين پياده آتشى برافروزد و اين آتش سوزى تلفاتى جانى و يا مالى به بار آورد وى ضامن است هر چند كه مقصودش به بار آوردن اين تلفات نبوده باشد، بله در همين فرض اگر شخص ديگر چيزى را در آن آتش بيندازد و يا كسى را به طرف آتش هل بدهد خود آن شخص ضامن است نه افروزنده آتش، و اگر عمل آتش افروزى او تلف و جنايتى به بار نياورد بلكه اثر توليدى از عمل او جنايتى را به بار آورد مثل اينكه آتش به جايى ديگر سرايت كند كه در آنجا افراد و اموالى هست نسبت به اموال ضامن است، و اما نسبت به تلفات انسانى در صورتى كه عمداً اين كار را كرده باشد و بداند كه انسان نامبرده راه فرارى ندارد قصاص مىشود، و اگر شبه عمد بوده ديه را از مال خودش بايد پرداخت كند و اگر خطاى محض بوده عاقلهاش آن را مىپردازد، همه مسائلى كه در مورد آتشافروزى بيان شد درباره باز كردن آب به سوى افراد و اموال نيز مىآيد.
مسأله ١١- اگر زبالههاى چرب منزلش را نظير پوست خربزه در سر راه مردم بيندازد و يا جلوى درب خانهاش برخلاف متعارف آبپاشى نمايد و منظورش از اين كار خدمت و احسان به عابرين نباشد و در نتيجه پاى كسى ليز بخورد و آسيب ببيند او ضامن است، مگر آنكه رهگذر عمداً پاى خود را روى آن گذاشته باشد كه در اين صورت ضامن نبودن صاحب خانه موجه است، و اگر در اثر اين كار حيوانى و يا انسان ديوانه و يا غيرمميزى آسيب ببيند ضامن است.
مسأله ١٢- اگر ظرف و يا چيزى مثل آن روى ديوار خود بگذارد و آن چيز بر روى شخصى و يا مالى بيفتد و آن را تلف كند وى ضامن نيست، مگر آنكه آن را به طور مايل نهاده باشد طورى كه احتمال سقوط و افتادن به كوچه را داشته باشد كه در اين صورت وى ضامن است.
مسأله ١٣- كسى كه حيوانى خطرناك چون شتر مست و اسبى كه افراد را گاز مىگيرد و سگى درنده دارد واجب است آن را اگر خواست آن را نگهدارى نمايد، در جايى آن را ببندد و از آسيب به مردم حفظ نمايد و اگر اين كار را نكرد و حيوان جنايتى بر كسى وارد آورد ضامن است، اما اگر از خطر حيوانش آگاه نباشد و يا اگر آگاه است قادر بر ضبط آن نباشد و در ضبط آن كوتاهى نكرده باشد ضامن نيست، و اگر حيوان او بر كسى حمله بياورد و آن شخص به خاطر دفاع از خود و به مقدارى كه دفاع اقتضاء مىكند حيوان را بزند و در نتيجه آن را تلف و يا جنايتى و نقصى بر آن وارد آورد ضامن نيست، حتى اگر از نفس محترمهاى و يا از مال محترمى دفاع كرده باشد ضامن نيست، اما اگر در دفاع از حد