مسأله ٥- يكى از مصاديق اضرار و زيان‌رسانى به راه عبور مسلمانان اين است كه كسى اسب يا حيوان ديگر خود را در سر راه نگه دارد، و يا كالاى خود را در آنجا براى فروش بساط كند و يا ماشين خود را نگه دارد مگر آنكه به منظور اصلاح حال مردم باشد مثلًا نگه بدارد كه مردم سوارش شوند كه در اين صورت بايد به مقدار سوار شدن آنان نگه بدارد نه بيشتر و همين كه سوار شدند حركت كند و راه را باز نمايد.

مسأله ٦- يكى ديگر از مصاديق اضرار نصب ناودان است كه باعث آزار مردم هنگام باريدن باران مى‌شود على الظاهر اگر به كسى آسيبى برساند صاحب ناودان ضامن است، و اما اگر طورى نصب كرده كه ضررى به حال عابرين ندارد لكن تصادفى از جا كنده شود و به روى كسى بيفتد و او را تلف كند صاحب ناودان على الظاهر ضامن نيست، و همين احكام در ساختن بالكن و اطاقكى بر روى كوچه مى‌آيد، و بعيد نيست بگوييم ضابطه‌اى كلى در ضمان و عدم ضمان عدم اذن شارع و اذن شارع باشد، هر جا كه صاحب ناودان و بالكن است و آنچه نداده هر كارى است كه به حال عابرين مضر باشد به هر نحو كه باشد كه اگر به خاطر آن تلقى رخ دهد ضمان ثابت است هر چند كه اين ضابطه هم كلى بودنش خالى از بحث و اشكال نيست.

مسأله ٧- اگر در دريا دو كشتى با يكديگر تصادف كنند و سرنشينان آنها تلف شود اگر اين تصادف از ناحيه ناخدايان عمدى بوده باشد حكم قتل عمد را دارد، و اگر تعمدى در كار نبوده ولى اين برخورد به دست آنها و يا به خاطر سهل‌انگارى آنها صورت گرفته باشد و قصد قتل هم در كار نبوده و عملى كه انجام داده‌اند غالباً باعث قتل نمى‌شده قتل‌هاى واقع شده شبيه به عمد و يا قتل تسبيبى حساب مى‌شود كه موجب ضمان است و هر يك از دو طرف نصف قيمت آنچه تلف كرده را به طرف ديگر مى‌پردازد و نيز هر يك از دو طرف نصف ديه كشته‌هاى طرف ديگر را مى‌دهد و نيز نصف ديه ناخداى كشتى مقابل را اگر كشته شده است به ورثه او مى‌دهد، و اگر ناخدايان مالك كشتى نبوده باشند يعنى يا كشتى‌ها را غصب كرده و يا اجاره كرده باشند هر يك نصف قيمت كشتى و آنچه در آن بوده را به صاحبش مى‌پردازد، و آنچه كه بايد پرداخت كنند از مال خود مى‌دهند نه از مال عاقله خود، و اگر اين تصادف استنادى به عمل آنها نداشته و ناخدايان در هدايت كشتى سهل‌انگارى هم نكرده باشند مثل اينكه طوفان آنها را به هم كوبيده باشد هيچ يك ضامن نيستند و اگر يكى از آن دو طرف مرتكب مسامحه و سهل‌انگارى شده بدون ديگرى تنها او ضامن است، و اگر يكى از دو كشتى ايستاده و يا به منزله‌