مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٤٧١ - كتاب ظهار
كتاب ظهار
ظهار در جاهليت عرب نوعى طلاق بوده و به عقيده آن مردم حرمت ابدى مىآورده اما شارع اسلام حكم آن را تغيير داد و آن را مايه حرمتى دانست كه با دادن كفاره از بين مىرود و تفصيل آن مىآيد.
مسأله ١- صيغه ظهار اين است كه مردى زن خود را مخاطب قرار داده بگويد انت على كظهر امى- تو براى من مانند پشت مادرم هستى و به جاى كلمه انت به آن زن اشاره نموده بگويد هذه على ...- يعنى اين زن بر من مثل پشت مادرم است و يا بگويد: زوجتى على ...- همسرم ... و يا بگويد فلانه على ...- يعنى فلان خانم و جايز است به جاى كلمه على بگويد منى- از من و يا عندى و يا لدى (يعنى همسر من نزد من چون پشت مادرم است) و بلكه على الظاهر آوردن كلمه على و غيره اصلًا لازم نيست و كافى است بگويد انت كظهر امى- تو مانند پشت مادرم هستى حال اگر همسر خود را به جاى ديگر بدن مادر تشبيه كند مثلًا بگويد تو چون مادرم يا دست مادرم يا شكم مادرم هستى آيا ظهار واقع مىشود يا نه؟ دو قول است احتياط در اين است كه بگوييم واقع مىشود، و اما اگر بگويد: انت كامى- تو مثل مادرم هستى و يا بگويدانت امى- تو مادر منى و منظورش تحريم باشد نه اينكه بخواهد علو مقام و منزلت او را برساند و يا بخواهد از سن زياد او خبر دهد يا مقصد ديگرى را افاده كند ظهار واقع نمىشود هر چند كه نزديكتر به احتياط آن است كه بگوييم واقع مىشود بلكه اين احتياط ترك نشود.
مسأله ٢- اگر شوهر همسر خود را تشبيه كند به يكى ديگر از محارم نسبى خود غير مادر نظير خواهر و دختر در صورتى كه كلمه ظهر- پشت را بياورد و مثلًا بگويد انت على كظهر اختى- تو بر من چون پشت خواهرم هستى بنابر اقوى ظهار واقع مىشود، و اما بدون اين كلمه مثل اينكه بگويد انت كاختى- تو چون خواهر منى و يا كراس اختى- چون سر خواهر منى تحقيق ظهار مشكل است.
مسأله ٣- ظهارى باعث حرمت است كه از طرف مرد صورت بگيرد بنابراين اگر زن ظهار كند و به شوهر خود بگويد انت على كظهرا ابى- تو بر من چون پشت پدر منى و يا بگويد انت على كظهر اخى- تو بر من همچون پشت برادرم هستى هيچ اثرى ندارد.