مسأله ١- ظاهراً تغيير دادن جنس مرد به زن و جنس زن به مرد از طريق عمل جراحى اشكال ندارد، و همچنين عمل جراحى بر روى كسى كه خنثى است تا سرانجام يا مرد شود و يا زن حرام نيست، و آيا اگر مردى در خود تمايلاتى از سنخ تمايلات زنان احساس كند و يا اثرى از آثار زنان را در خود ببيند و يا اگر زنى در خود تمايلاتى از سنخ تمايلات مردان را احساس كند و يا اثرى از آثار مردان را در خود ببيند واجب است بر او اينكه به عمل جراحى اقدام نموده اولى خود را زن و دومى خود را مرد كند؟ و يا واجب نيست؟ به حسب ظاهر واجب نيست، البته اين در صورتى است كه اولى حقيقتاً مرد و دومى حقيقتاً زن باشد و تنها هر يك بعضى از تمايلات و يا آثار جنس مخالف را در خود ببيند و از آنجا كه تغيير جنسيت ممكن شده است بخواهد از جنس مخالف بشود نه در جايى كه كسى در مرد بودن و يا زن بودن خود ترديد دارد و اگر به ظاهر مرد است احتمال قوى بدهد كه شايد در واقع زن باشد و يا اگر زن است احتمال قوى بدهد كه شايد در واقع مرد باشد كه در اين صورت تغيير جنسيت ظاهريش به جنسيت واقعى به شرطى كه در مسأله بعد مى‌آيد واجب است.

مسأله ٢- اگر كسى را فرض كنيم كه قبل از عمل جراحى يقين داشته باشد به اينكه از جنس مخالف است و عمل جراحى اگر بر روى او انجام شود او را به جنس مخالف مبدل نمى‌كند بلكه جنسيت واقعيش را كه تاكنون پنهان بوده كشف مى‌سازد شبهه‌اى نيست در اينكه واجب است مادام كه عمل را انجام نداده مانند بعد از عمل آثار جنس مخالف را مترتب كند و حرام است آثار جنسى كه فعلًا به حسب ظاهر دارد مترتب نمايد، بنابراين اگر كسى كه فعلًا در جنس زنان است يقين داشته باشد به اينكه در واقع مرد است همه آنچه بر مردان واجب و يا حرام است بر او نيز واجب و يا حرام است، و به عكس آن، و اما اينكه آيا چنين كسى واجب است با عمل جراحى صورت ظاهرى خود را تغيير دهد و واقعيت خود را ظاهر كند يا نه؟ جواب اين است كه واجب نيست، مگر در فرضى كه عمل به تكاليف شرعى واقعيش و يا بعضى از آن تكاليف موقوف بر آن عمل جراحى باشد و جز با آن عمل اجتناب از محرمات الهيه ممكن نباشد كه در اين صورت واجب مى‌شود.

مسأله ٣- اگر مردى با زنى ازدواج كند و سپس جنسيت زن تغيير كند و مرد شود